کیوان خسروانی، معمار و طراح سرشناس ایرانی، درگذشت

پیام جوان:

کیوان خسروانی، معمار، طراح داخلی، و طراح مد برجسته ایرانی روز پنج‌شنبه ۱۲ شهریور در فرانسه درگذشت.

خسروانی سال ۱۳۱۷ در تهران متولد شد و در سال ۱۳۴۱ مدرک کارشناسی ارشد معماری خود را با رتبه ممتاز از دانشگاه تهران دریافت کرد. او سپس با بورس دولت فرانسه برای ادامه تحصیل به مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس رفت و دو سال در آنجا تحصیل کرد و بعدتر یک دوره تخصصی یک‌ساله حفاظت و مرمت بناهای تاریخی را در دانشکده معماری رم گذراند.

او پس از بازگشت به ایران در میانه دهه ۴۰ خورشیدی با مشارکت در نخستین جشن هنر شیراز به چهره‌ای شناخته‌شده در محافل هنری و فرهنگی تبدیل شد. خسروانی طراحی نور تخت جمشید و حافظیه و همچنین طراحی فضاهای نمایشی این جشنواره را بر عهده داشت.

بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خسروانی به پژوهش و احیای صنایع دستی و پارچه‌های سنتی ایران اختصاص داشت. او درباره هنرهایی چون قلمکاری، باتیک، پارچه‌بافی، سوزن‌دوزی بلوچستان، و انواع رودوزی‌های سنتی اصفهان پژوهش کرد و کوشید آنها را وارد طراحی مدرن لباس کند.

این رویکرد در طراحی لباس‌های شهبانو فرح پهلوی به یکی از شاخص‌ترین بخش‌های کارنامه خسروانی تبدیل شد. بر اساس زندگی‌نامه رسمی او، خسروانی به مدت ۱۳ سال بدون دریافت دستمزد در طراحی لباس‌های رسمی شهبانو فرح فعالیت کرد و با استفاده از پارچه‌ها، نقش‌ها و صنایع دستی مناطق مختلف ایران، مجموعه‌ای از لباس‌های رسمی را پدید آورد که هدف آن معرفی هنرهای سنتی ایران در قالب مد معاصر بود.

او برای جشن‌های تخت جمشید در سال ۱۳۵۰ نیز ۱۹ لباس و ردا طراحی کرد. چهار نمونه از لباس‌هایی که خسروانی برای شهبانو فرح پهلوی طراحی کرده بود، بعدها به مجموعه دائمی موزه مد شهر پاریس در کاخ گال‌یرا اهدا شد.

خسروانی همزمان در شکل‌گیری فرهنگ پوشاک مدرن نسل جوان ایران نیز نقش داشت. او در سال ۱۳۴۵ همراه با کامران دیبا «الگانت ۲۷»، از نخستین بوتیک‌های مدرن لباس مردانه برای جوانان در تهران را راه‌اندازی کرد و پس از آن بوتیک‌های «نامبر وان» و «میس نامبر وان» را تأسیس کرد؛ فروشگاه‌هایی که در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ خورشیدی به بخشی از جریان تغییر سبک پوشش نسل جوان شهری ایران تبدیل شدند.

فعالیت خسروانی به مد محدود نبود. طراحی مهمانسرای نائین برای وزارت گردشگری، طراحی کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در محله گود زنبورک‌خانه تهران از دیگر پروژه‌های او بود.

فعالیت‌های خسروانی با ایالات متحده نیز پیوندهایی داشت. او در سال ۱۳۴۷ طراحی داخلی کنسولگری ایران در سان‌فرانسیسکو را انجام داد و آثارش در رسانه‌های مد آمریکا نیز بازتاب یافت؛ از جمله مجله «ووگ» آمریکا در سال ۱۹۷۰ یکی از طراحی‌های او با استفاده از سوزن‌دوزی بلوچستان را منتشر کرد.

او همچنین در حوزه موسیقی فعالیت داشت و بر اساس زندگی‌نامه‌اش، به صورت داوطلبانه تهیه‌کنندگی ۹ برنامه تلویزیونی تک‌نوازی موسیقی کلاسیک ایرانی را بر عهده گرفت.

خسروانی از سال ۱۹۷۸ در پاریس زندگی می‌کرد و فعالیت‌های هنری و معماری خود را در خارج از ایران ادامه داد. از جمله پروژه‌های او در فرانسه، طراحی و اجرای «شبستان ایرانی» در مسجد جامع پاریس بود که به عنوان معمار و بدون دریافت دستمزد انجام داد.

کیوان خسروانی در طول چند دهه فعالیت حرفه‌ای، معماری، طراحی مد و میراث فرهنگی ایران را به یکدیگر پیوند زد و بخش مهمی از آثارش بر بازآفرینی عناصر هنر و صنایع دستی سنتی ایران در قالب‌های مدرن متمرکز بود.