طرح استراتژیک ژاپن برای دور زدن تنگه هرمز و تقویت تاب‌آوری عرضه انرژی

پیام جوان: دولت ژاپن روز چهارشنبه از یک طرح جامع و استراتژیک برای تقویت تاب‌آوری زنجیره تأمین انرژی خود رونمایی می‌کند. محور اصلی این برنامه، تنوع‌بخشی به منابع تأمین نفت خام و حمایت مالی و فنی از پروژه‌های خط لوله در خاورمیانه با هدف دور زدن تنگه هرمز و کاهش وابستگی به این آبراهه حیاتی است.

بر اساس گزارش خبرگزاری کیودو، این سند راهبردی در جریان نشست شورای اجرای دگرگونی سبز دولت ژاپن ارایه خواهد شد. وقوع تنش‌ها و درگیری‌ها در خلیج فارس که به انسداد عملی تنگه هرمز منجر شد، آسیب‌پذیری شدید ژاپن را در حوزه انرژی نمایان ساخت و سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر این کشور را وادار کرد تا ضرب‌الاجلی برای تدوین این بسته حمایتی تعیین کند.

ریوسی آکازاوا، وزیر صنعت ژاپن، با تأکید بر اهمیت این طرح اعلام کرد که برنامه‌های مذکور علاوه بر کاهش وابستگی به مسیر تنگه هرمز، بر تقویت منابع انرژی غیرفسیلی نیز تمرکز دارد. نشریه اقتصادی نیکی نیز گزارش داد که در قالب این سازوکار جدید، شرکت‌های ژاپنی هزینه‌های اضافی ناشی از حمل و نقل نفت جایگزین از مسیرهای خارج از تنگه هرمز را به صورت مشترک تقبل خواهند کرد.

همچنین مقرر شده است که ژاپن از طریق سازمان امنیت فلزات و انرژی خود با دولت‌های منطقه خاورمیانه در توسعه پروژه‌های خط لوله‌ای که تنگه هرمز را دور می‌زنند، همکاری نزدیکی داشته باشد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ می‌شود که در سال ۲۰۲۵، خاورمیانه تأمین‌کننده ۹۴ درصد نفت خام ژاپن بوده و ۹۳ درصد از این میزان از تنگه هرمز عبور می‌کرده است.

نخست‌وزیر ژاپن پیش‌تر اعلام کرده بود که سهم تأمین نفت خام از مسیرهای جایگزین و بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز برای ماه خرداد به حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است. این طرح در حالی اجرایی می‌شود که ترافیک کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز به دلیل شرایط بحرانی منطقه، همچنان بسیار کمتر از دوران پیش از جنگ گزارش می‌شود.

بر اساس داده‌های شرکت ردیابی کپلر، تعداد شناورهای عبوری از تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است، هرچند به دلیل خاموش کردن سامانه‌های ردیابی توسط برخی نفت‌کش‌ها، ثبت دقیق آمار دشوار است. در همین حال، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا اعلام کرده است که روزانه حجم عظیمی از نفت با اسکورت نظامی از منطقه خارج می‌شود که در سیستم‌های تجاری ثبت نمی‌گردد.