پیام جوان: عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، در یک گفتگوی تلویزیونی از توقف کامل صادرات نفت جمهوری اسلامی و عدم دسترسی کشور به ذخایر ارزی مسدود شده در خارج از کشور خبر داد. وی با اشاره به کاهش همزمان درآمدهای مالیاتی و نفتی، بر تأثیرات عمیق این وضعیت بر کل اقتصاد ایران تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که با احیای تفاهمنامه آتشبس میان تهران و واشنگتن، مذاکرات دوجانبه از سر گرفته شود.
این بنبست اقتصادی در پی آن رخ میدهد که ایالات متحده آمریکا در واکنش به حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در آبهای جنوبی ایران، محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی را مجدداً آغاز کرد. بر اساس گزارشهای منتشر شده از سوی شرکتهای ردیابی نفتکشها، این اقدام نظامی و رهگیریهای مداوم عملاً صادرات نفت ایران را به صفر رسانده و مسیرهای سنتی انتقال انرژی کشور را مسدود کرده است.
گزارشهای دریافتی از موسسات معتبر ردیابی نفتکشها، از جمله شرکت کپلر، نشان میدهد که در حال حاضر حدود ۸۳ میلیون بشکه نفت ایران در تانکرهای شناور در آبهای آسیایی خارج از خط محاصره ذخیره شده است. با این حال، خرید نفت چین از ایران به شدت کاهش یافته و به طور متوسط به حدود ۵۵۶ هزار بشکه در روز رسیده است که این میزان افت شدیدی را نسبت به دوران پیش از بحران نشان میدهد.
پیش از تشدید تنشها در خاورمیانه و مسدود شدن تنگه هرمز، پالایشگاههای چینی روزانه بیش از ۱.۵ میلیون بشکه نفت از ایران خریداری میکردند. اما جهش ناگهانی قیمتهای جهانی نفت و ریسکهای بالای ترانزیت موجب شده است تا خریداران چینی ترجیح دهند تقاضای خود را کاهش داده و برای تأمین نیازهای داخلی به استفاده از ذخایر استراتژیک خود روی آورند.
در نقطه مقابل ایران، صادرات نفت سایر کشورهای حوزه خلیج فارس علیرغم تداوم تهدیدها و حملات در منطقه، روندی صعودی را تجربه میکند. بر اساس گزارشهای رسانهای، شبانه دهها نفتکش تحت نظارت و با حمایت نیروهای مسلح ایالات متحده به صورت غیرعلنی از مسیرهای امن تنگه هرمز عبور میکنند و روزانه حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت از این آبراهه راهی بازارهای جهانی میشود.
رئیس بانک مرکزی ایران مدعی شده است که صادرات نفت کشورهای همسایه مانند عراق و قطر نیز به مرز صفر رسیده است، ادعایی که با آمارهای بینالمللی همخوانی چندانی ندارد. وی با این حال تمایز اصلی ایران با این کشورها را در دسترسی به منابع مالی دانست و تصریح کرد که ذخایر ارزی عراق و قطر در دسترس آنها قرار دارد، در حالی که داراییهای ایران توسط ایالات متحده مسدود شده و امکان بهرهبرداری از آنها وجود ندارد.
