پیام جوان: نتایج یک پژوهش علمی تازه نشان میدهد که میان استفاده مکرر از برنامهها و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و گزارش سطح بالاتری از علائم افسردگی، نوعی همبستگی آماری وجود دارد. این مطالعه که در ژانویه ۲۰۲۶ در مجله انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) منتشر شده است، دادههای بیش از ۲۰ هزار بزرگسال در ایالات متحده را تحلیل کرده و ارتباط معناداری میان استفاده گسترده از اپلیکیشنهای چت مبتنی بر هوش مصنوعی و افزایش شاخصهای افسردگی در میان بخشی از کاربران را آشکار ساخته است. با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این یافتهها هیچ رابطه علت و معلولی مستقیمی میان این دو عامل را تأیید نمیکند.
دکتر مل براون، مدیر ارشد پزشکی شرکت اسپرینگ هلث، در توضیح این نتایج تصریح کرده است که این مطالعه تنها یک ارتباط آماری را نشان میدهد و به معنای آن نیست که هوش مصنوعی مستقیماً موجب افسردگی میشود. وی اشاره کرد که هنوز مشخص نیست آیا افرادی که پیشتر با چالشهای روانی مواجه بودهاند، بیشتر به استفاده از هوش مصنوعی گرایش پیدا میکنند یا اینکه برخی الگوهای خاص استفاده از این فناوری میتواند در بروز یا تشدید این علائم نقش داشته باشد. دکتر براون همچنین ابراز نگرانی کرد که یکی از رایجترین انگیزههای کاربران برای مراجعه به ابزارهای هوش مصنوعی، جستوجوی نوعی حمایت روانی است.
براون هشدار داد که تکیه بر این فناوریها بهعنوان جایگزینی برای تعامل انسانی یا دریافت خدمات تخصصی سلامت روان میتواند پیامدهای منفی به همراه داشته باشد. او تأکید کرد که ابزارهای هوش مصنوعی، با وجود مزایایی در جمعآوری اطلاعات و سازماندهی ایدهها، برای جایگزینی رواندرمانی طراحی نشدهاند و حتی ممکن است با همسو شدن بیش از حد با دیدگاههای کاربر، بهجای به چالش کشیدن افکار، صرفاً همان نگرشها را تقویت کنند. بالاترین سطح گزارش علائم افسردگی در میان افرادی مشاهده شده است که از هوش مصنوعی برای اهداف شخصی استفاده میکنند، نه برای مقاصد کاری یا تحصیلی، که این امر نشانگر جایگزینی حمایتهای اجتماعی با تعاملات دیجیتال است.
فاصله گرفتن افراد از روابط اجتماعی و جامعه واقعی به نفع تعاملات دیجیتال میتواند انزوای اجتماعی را تشدید کند؛ عاملی که بهعنوان یکی از ریسکفاکتورهای شناختهشده در افزایش احتمال افسردگی مطرح است. در نهایت، دکتر براون تأکید کرد که هوش مصنوعی باید بهعنوان ابزاری مکمل و مفید برای افزایش آگاهی درباره سلامت روان یا ساماندهی افکار در نظر گرفته شود، اما هرگز نباید آن را منبعی برای مشاوره یا درمان شخصی تلقی کرد. گفتوگو با افراد مورد اعتماد یا مراجعه به متخصصان همچنان بهترین و مؤثرترین گزینه برای افرادی است که با فشارهای روانی مواجه هستند.
