بر اساس پژوهش جدیدی که در نشریه علمی «کامونیکیشنز بایولوژی» منتشر شده است، خنده پدیدهای منحصر به انسان نیست، بلکه ریشههای تکاملی عمیقی دارد که با نزدیکترین خویشاوندان ما یعنی میمونهای بزرگ مشترک است. تیمی از پژوهشگران با مقایسه ساختار صوتی خنده در انسان، شامپانزهها، بونوبوها، گوریلها و اورانگوتانها دریافتند که این رفتار صوتی دارای الگوهای ریتمیک منظمی است که احتمالاً در جد مشترک این گونهها در حدود ۱۵ میلیون سال پیش در آفریقا شکل گرفته است. این یافتهها نشان میدهند که ساختار پایه خنده انسان ریشه در گذشتههای بسیار دور دارد.
با وجود این ریشههای مشترک، خنده انسان تفاوتهای ساختاری و عملکردی چشمگیری با میمونهای بزرگ دارد. به گفته کیارا دگرگوریو، پژوهشگر ارشد این مطالعه از دانشگاه وارویک انگلستان، خنده انسان سریعتر، متنوعتر و نسبت به بافتهای اجتماعی بسیار حساستر است. اگرچه شامپانزهها و بونوبوها به عنوان نزدیکترین خویشاوندان ژنتیکی ما خندهای شبیهتر به انسان دارند، اما خنده انسان به دلیل پیچیدگی ریتمیک بینظیر و انعطافپذیری فوقالعادهاش در شرایط گوناگون، کاملاً متمایز از سایر گونهها عمل میکند.
دانشمندان در این پژوهش با تحلیل صداهای ضبطشده از خنده انسانها و میمونهای بزرگ در شرایط بازی و تعاملات دوستانه، دریافتند که انسانها قادرند سرعت و ساختار زمانی خنده خود را بسته به موقعیت تغییر دهند، در حالی که شواهدی از این انعطافپذیری در میمونها دیده نمیشود. این تفاوت مهم فرضیهای را تقویت میکند که طبق آن، تکامل انعطافپذیری ریتمیک در خنده نیاکان ما، گامی کلیدی و حیاتی در مسیر توسعه کنترل صوتی پیشرفته و در نهایت پیدایش گفتار و زبان بشری بوده است.
در نهایت، این مطالعه تایید میکند که خنده در ابتدا به عنوان یک سیگنال اجتماعی برای حفظ تعاملات مثبت و تقویت پیوندهای گروهی در حین بازی تکامل یافته است تا از سوءتفاهم و بروز رفتارهای تهاجمی جلوگیری کند. اگرچه انسانها در طول تاریخ کارکردهای اجتماعی بسیار پیچیدهتری به خنده بخشیدهاند، اما ریشه اصلی آن همچنان در بازی و رفتارهای تعاملی نهفته است؛ ویژگی مشابهی که در سایر پستانداران مانند سگها نیز از طریق رفتارهایی چون نفسنفس زدن در حین بازی مشاهده میشود.
