به دنبال سفر هیئتهای دیپلماتیک و اقتصادی به دوحه، گفتگوهای فنی غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده با میانجیگری قطر و پاکستان آغاز شده است. این مذاکرات در حالی انجام میشود که هیئت ایرانی با ترکیبی از نمایندگان وزارت امور خارجه به ریاست کاظم غریبآبادی، بانک مرکزی و وزارت جهاد کشاورزی در این نشستها حضور یافته است. حضور این نهادهای اقتصادی و کشاورزی نشاندهنده تمرکز ویژه طرفین بر حلوفصل مسائل مالی و تجاری، بهویژه سرنوشت داراییهای مسدودشده ایران در قطر است.
این تحولات دیپلماتیک پس از آن شتاب گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از تمایل تهران برای گفتگو با واشنگتن خبر داد. در همین راستا، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، و جرد کوشنر، داماد وی، با سفر به دوحه و دیدار با مقامات ارشد قطری، زمینهساز آغاز این رایزنیهای فنی شدند. اگرچه مقامات تهران پیش از این هرگونه مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم با ایالات متحده را رد کرده بودند، حضور همزمان فرستادگان دو طرف در قطر، گمانهزنیها درباره یک توافق احتمالی را تقویت کرده است.
محور اصلی اختلافات در این دور از گفتگوها، نحوه آزادسازی، انتقال و هزینهکرد ۶ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در بانکهای قطر است. در حالی که ترامپ پیشتر تأکید کرده بود این منابع باید صرفاً برای خرید گندم و اقلام کشاورزی از ایالات متحده هزینه شود، مقامات جمهوری اسلامی این شرط را رد کرده و خواستار اختیار کامل در نحوه مصرف این داراییها هستند. بیانیههای وزارت خارجه ایران نیز نشان میدهد گفتگوها بر رفع موانع اجرایی تفاهمنامههای پیشین متمرکز بوده است.
در این میان، تناقض در اظهارات مقامات داخلی و منطقهای همچنان ادامه دارد؛ مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از آزادسازی بخشی از این منابع سخن گفته، اما مقامات قطری اعلام کردهاند که این داراییها هنوز به طور کامل منتقل نشدهاند. از سوی دیگر، اصرار مقامات وزارت امور خارجه و مجلس شورای اسلامی بر عدم مذاکره با آمریکا، با واقعیت جریان داشتن گفتگوهای فنی غیرمستقیم در دوحه در تضاد است که این امر نشاندهنده حساسیت بالای سیاسی این پرونده در ابعاد داخلی و بینالمللی است.
