با افزایش محبوبیت روزهداری ۲۴ ساعته به عنوان روشی برای ارتقای سلامت و کاهش وزن، بررسی دقیق تأثیرات این رژیم بر سیستم متابولیک بدن اهمیت ویژهای یافته است. در طول یک شبانهروز ناشتا ماندن، بدن انسان به تدریج منابع انرژی خود را تغییر میدهد؛ به طوری که پس از هضم کامل غذا و کاهش قند خون، ابتدا از ذخایر گلیکوژن کبد استفاده میکند و سپس با تخلیه این ذخایر، به سراغ چربیسوزی و تولید کتونها به عنوان سوخت جایگزین میرود. این فرآیند با کاهش سطح انسولین و افزایش هورمون گلوکاگون همراه است که به تسهیل آزادسازی انرژی ذخیرهشده در بافتها کمک میکند.
اگرچه سیستم فیزیولوژیک بزرگسالان سالم به خوبی قادر به مدیریت این تغییرات متابولیک است و کبد با ترشح مداوم گلوکز مانع از افت شدید قند خون میشود، اما این روش برای همگان بیخطر نیست. متخصصان هشدار میدهند که روزهداری طولانیمدت میتواند برای گروههای حساسی نظیر بیماران مبتلا به دیابت، مصرفکنندگان داروهای کاهنده قند خون، زنان باردار و شیرده، کودکان و سالمندان بسیار خطرناک باشد. این افراد در صورت اقدام به ناشتایی بدون نظارت پزشک، ممکن است با عوارض جدی نظیر هیپوگلیسمی شدید، کمآبی بدن و سایر بحرانهای پزشکی مواجه شوند.
یافتههای علمی، از جمله پژوهشی با عنوان «فیزیولوژی روزهداری» که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، نشان میدهند که این رویکرد علاوه بر بهبود حساسیت به انسولین و کاهش خطرات سندرم متابولیک، میتواند به کاهش چربیهای مضر خون و فشار خون کمک کند. با این حال، بروز عوارضی چون سردردهای اولیه ناشی از کمآبی یا قطع کافئین، و همچنین افزایش هورمونهای استرس مانند کورتیزول که در موارد شدید منجر به تحلیل عضلانی و مقاومت به انسولین میشود، از جنبههای منفی این روند به شمار میروند که نیازمند توجه و مراقبت ویژه هستند.
برای بهرهمندی ایمن از مزایای روزهداری، کارشناسان توصیه میکنند که افراد در طول دوره ناشتایی آب کافی بنوشند، از فعالیتهای بدنی شدید خودداری کنند و روزه خود را با وعدههای غذایی متعادل حاوی پروتئین و چربیهای سالم افطار نمایند. در نهایت، متخصصان تأکید دارند که روزهداری متناوب نباید به عنوان تنها راهکار سلامت تلقی شود، بلکه حفظ شادابی و تندرستی پایدار در گرو اتخاذ یک سبک زندگی جامع شامل رژیم غذایی مغذی، ورزش منظم، خواب باکیفیت و مدیریت بهینه استرس است.
