پیام جوان: همزمان با پنجمین سالگرد تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، گزارشهای جدید نهادهای بینالمللی نشاندهنده تعمیق بحران انسانی و حقوق بشری در این کشور است. سازمان ملل متحد در بیانیهای تکاندهنده اعلام کرده است که حکومت سرپرست طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ میلادی، بیش از ۱۰۰ فرمان محدودکننده علیه حقوق اساسی زنان و دختران صادر کرده است؛ فرامینی که تقریباً تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی آنان را تحت تأثیر قرار داده است.
یکی از بارزترین جلوههای این محدودیتها، محرومیت سیستماتیک دختران از حق تحصیل است. بر اساس گزارشهای یونسکو، دختران بالای ۱۲ سال در افغانستان به طور کامل از حضور در مدارس متوسطه و دانشگاهها منع شدهاند. این تصمیم نهتنها آینده نسل جدیدی از دختران افغان را در هالهای از ابهام قرار داده، بلکه به گفته کارشناسان بینالمللی، زمینهساز حذف تدریجی و کامل زنان از عرصههای علمی، فرهنگی و مدیریتی کشور شده است.
پیامدهای روانی و اجتماعی این فرامین انحصارطلبانه بسیار گسترده و عمیق توصیف شده است. نظرسنجیهای اخیر نهاد زنان سازمان ملل متحد نشان میدهد که بیش از نیمی از زنان افغان به دلیل محدودیتهای شدید، تنها یک یا دو بار در ماه قادر به خروج از خانههای خود هستند. این انزوای اجباری منجر به بروز بحران شدید سلامت روان شده است، به طوری که حدود ۷۰ درصد از زنان وضعیت روحی خود را «بد» یا «بسیار بد» گزارش کردهاند.
علاوه بر مشکلات روحی، امنیت جانی و دسترسی به خدمات اولیه درمانی نیز برای زنان افغان به چالشی روزمره تبدیل شده است. محدودیتهای مربوط به لزوم همراهی محرم مرد در فضاهای عمومی باعث شده تا نزدیک به سهچهارم زنان احساس ناامنی کنند. این امر در کنار کمبود شدید کادر درمان زن و انسداد مسیرهای دسترسی به مراکز بهداشتی، بقای میلیونها زن و کودک را با تهدید جدی مواجه کرده است.
گزارشهای بشردوستانه حاکی از آن است که در سال جاری میلادی، بیش از ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار زن و دختر در افغانستان برای بقای خود نیازمند کمکهای فوری بینالمللی هستند. سوزان فرگوسن، نماینده ویژه نهاد زنان سازمان ملل در افغانستان، با بیسابقه خواندن این وضعیت در جهان مدرن، تأکید کرده است که محرومسازی نیمی از جمعیت یک کشور از زندگی عمومی هرگز نباید به عنوان یک هنجار جدید پذیرفته شود.
در نهایت، جامعه جهانی و سازمانهای مدافع حقوق بشر هشدار میدهند که تداوم این سیاستهای حذفی نهتنها توسعه پایدار در افغانستان را متوقف میکند، بلکه این کشور را در انزوای کامل بینالمللی نگه خواهد داشت. حذف تدریجی زنان از فضای عمومی و آموزشی، آینده توسعه و بازسازی این کشور جنگزده را تیره و تار کرده و نیازمند واکنش هماهنگ و قاطع جامعه بینالمللی است.
