پیام جوان:
آمار گمرک چین نشان می‌دهد ارزش تجارت غیرنفتی این کشور با ایران در نه ماه نخست سال جاری میلادی به کمتر از یک‌سوم رقم آخرین سال کامل دولت پیشین آمریکا رسیده است.
بر اساس این آمار، مبادلات دو کشور از ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ به سه میلیارد و ۳۲۷ میلیون دلار رسید. همین بازه در سال ۲۰۲۴، آخرین سال کامل ریاست‌جمهوری جو بایدن، نه میلیارد و ۸۱۰ میلیون دلار بود. دونالد ترامپ اول بهمن ۱۴۰۳ سوگند خورد و رقم در دو بازه نه‌ماهه بعدی ۶۶ درصد پایین آمد.
بررسی صدای آمریکا نشان می‌دهد اوج این تجارت در سال ۲۰۲۲ با ۱۲ میلیارد و ۳۲۰ میلیون دلار ثبت شد و تا سال ۲۰۲۴ تنها ۲۰ درصد پایین آمد. دو سال بعد، با همین طول زمان یعنی در ۹ ماه، افت بیش از سه برابر شد.
شیب نزولی در دوره بایدن آغاز شد، اما سیاست دولت او این شیب را نساخت. در همین سال‌ها بزرگ‌ترین کانال اقتصادی دو کشور بازتر شد.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرد صادرات نفت خام و میعانات ایران در سال ۲۰۲۰ به ۴۰۰ هزار بشکه در روز سقوط کرده بود و تا سال ۲۰۲۳ به نزدیک یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز بازگشت، سپس در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۴ به یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز رسید.
چین در سال ۲۰۲۳ نزدیک ۹۰ درصد این صادرات را خرید و درآمد نفتی ایران از ۳۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱ به ۵۳ میلیارد دلار افزایش یافت.
آمار نشان دهنده یک دولت و دو جهت مخالف است یعنی سمت نفتی رابطه بزرگ شد و دفتر غیرنفتی در همین دوره کوچک شد که بر همین اساس افت تجارت ثبت‌شده را نمی‌توان به فشار دولت قبلی آمریکا در این سال‌ها نسبت داد.
الگوی خود داده هم همین را تایید می‌کند. در سال ۲۰۲۳ واردات چین از ایران ۳۹ درصد کم شد، در حالی که صادرات چین به ایران هشت درصد بالا رفت. ریسک تحریم ثانویه بر دوش شرکت چینی است و فشار آمریکا نخست همین سمت را می‌بندد. همین سمت نه‌تنها کم نشد بلکه رشد هم کرد.
کاهش از سمت فروش ایران آغاز شد، یعنی از توان صادرات غیرنفتی که ستون‌هایش محصولات پتروشیمی، متانول و مواد معدنی است. سمت فروش چین یک سال دیرتر و در سال ۲۰۲۴ برگشت و از سال ۲۰۲۵ هر دو سو با هم پایین آمدند.
ریزش سال جاری جنس دیگری دارد و با جنگ و محاصره دریایی همزمان است، پس ارقام ۲۰۲۶ به تنهایی علت را مشخص نمی‌کنند.
نفت خام در آمار گمرک چین ثبت نمی‌شود. کمیسیون بازبینی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین برآورد کرد ۳۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار نفت ایران در سال گذشته میلادی به چین رفت و به نام مالزی، عمان و امارات متحده عربی ثبت شد.
دو طرف از مشارکت جامع ۲۵ ساله یاد می‌کنند، در حالی که آمار رسمی چین مبادلات غیرنفتی را در کمترین سطح شش سال گذشته ثبت کرده است.
