استاد داوود گنجه‌ای – موسیقیدان و نوازنده کمانچه

نویسنده و پژوهشگر: علی تیموری

به سال 1321 در شهر ری کودکی در خانوادۀ متدین و هنرمند دیده به جهان گشود که نامش را داوود نهادند. وی پس از طی تحصیلات ابتدایی که بیش از سیزده بهار از زندگیش نگذشته بود که به فراگیری دستگاهها و ردیف های موسیقی پرداخت و مدت هفت سال نیز به آموختن ویولون کلاسیک نزد شخصی به نام “والش” که یک استاد خارجی بود، پرداخت.

داوود گنجه ای پس از تحصیلات دورۀ متوسطه، در سال 1346 وارد دانشگاه تهران در رشتۀ موسیقی می شود و در این رشته، موفق به دریافت لیسانس می گردد. در زمان تحصیل در دانشگاه از محضر استادانی چون: دکتر نور علی برومند، دکتر داریوش صفوت و سایر اساتید استفاده کرد، سپس در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی سنتی ایران به تحقیق پرداخت و از مکتب بزرگان موسیقی سنتی ایران نظیر: سعید هرمزی، یوسف فروتن، محمود کریمی بهره ها گرفت. گنجه ای در نواختن کمانچه، ضمن این که از محضر شادروانان سعید هرمزی استفاده ها کرد، ولی مستقیماً آموختن و نواختن این ساز را از استاد اصغر بهاری فرا گرفت و خود را مدیون وی می داند و در نواختن ویولن، خود را شاگرد مکتب استاد فقید ابوالحسن خان صبا می داند.

داود گنجه ‌ ای با نواختن ویولن به خوبی آشناست و خود را از شاگردان مکتب ابوالحسن صبا در ویولن ‌ نوازی می ‌ داند .اگرچه ساز تخصصی او ویولن است، برای حفظ و تداوم سبک سنتی کمانچه ‌ نوازی نیز بسیار کوشیده و سال ‌ ها با محمود کریمی ‌ در تطبیق گوشه ‌ های ردیف سازی ‌ و آوازی کار کرده است. او علاوه بر آنکه از معدود بازماندگان سبک سنتی کمانچه ‌ نوازی است، به دلیل اشراف بر ردیف ‌ ها و شیوه ‌ های مختلف آوازی، در این زمینه آگاهی ‌ های فراوانی نیز دارد.

داوود گنجه ای، سالها در مرکز حفظ و اشاعۀ موسیقی سنتی ایران به تدریس کمانچه و تحقیق در بارۀ ردیف ها پرداخت و از سال 1357 در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان عضو شورای عالی گروه موسیقی سنتی، عضو گروه سرود و آهنگ های انقلابی، مشاور هنری انجمن سرود و آهنگ های انقلابی این وزارتخانه، مسئول خروج کلیۀ سازها از کشور توسط هنرمندان و بررسی صلاحیت فنی کسانی که ساز از کشور خارج می کنند، عضو شورای نظارت بر صدور پروانه نوارهای موسیقی در وزارت ارشاد اسلامی، عضو شورای موسیقی صدا و سیما، بوده.

گنجه ای، بیشتر اهمیت را در موسیقی به آموزش می دهد و در این مورد نیز شاگردان زیادی تربیت کرده است. ضمناً همانطور که اشاره شد، خانوادۀ او هنرمند و به هر ارج فراوان می نهند و در کسب آن همواره کوشا می باشند زیرا برادر وی مهندس گنجه ای، در رشتۀ تار تحصیلات دانشگاهی خود را نزد دکتر نورعلی خان برومند و دکتر داریوش صفوت به پایان رساند و فرزندان داوود گنجه ای که دو دختر و یک پسر می باشند، با ساز آشنایی دارند بخصوص پسر ایشان کامبیز گنجه ای از نوازندگان بسیار جوان خوب و صاحب استعداد در نواختن ضرب و دف می باشد که در چهارمین جشنواره سرود و آهنگ های انقلابی برندۀ جایزۀ سکه و لوح تقدیر از طرف هیئت داوران گردید. با این که ساز تخصصی داوود گنجه ای ویولن است ولی با راهنمایی های دکتر برومند، همه تلاش خود را جهت سبک سنتی کمانچه مبذول داشته که در این باره به مدت هفت سال با زنده یاد محمود کریمی در ردیف سازی و آوازی و مطابقت گوشه ها کار کرد. گنجه ای کنسرت هایی در باغ فردوس، تئاتر شهر، حافظیۀ شیراز و تالار وحدت نیز برگزار کرده و برای شناساندن موسیقی اصیل و سنتی ایران، مسافرتهایی به ممالک سوئیس، انگلستان، فرانسه، بلژیک، یونان، چین و ژاپن کرد.

داود گنجه ‌ ای از مؤسسان خانه موسیقی و از اعضای مؤثر هیئت مدیره خانه موسیقی به شمار می ‌ رود و در جشنواره ‌ های مختلف به عنوان داور حضور داشته است. یکی از تازه ‌ ترین کارهای داود گنجه ‌ ای بداهه نوازی ‌ های اوبا همراهی تنبک ‌ نوازی فرزندش کامبیز گنجه ‌ ای است که از سوی انتشارات ماهور در دو لوح فشرده به بازار موسیقی عرضه شده است.

داود گنجه ‌ ای مدرک درجه یک هنری دارد و از ابتدای تأسیس مؤسسه هنرمندان پیشکسوت، به عضویت آن درآمده است.

هم اکنون استاد گنجه ای مدیر 2 آموزشگاه موسیقی در تهران است که به همراه پسرش کامبیز گنجه ای سازهای کمانچه، ویولن، سازهای کوبه ای و تمبک را به هنرجویان آموزش می دهند. آموزشگاه موسیقی گنجه ای در سطح آموزشی مبتدی تا پیشرفته، فعالیت می کند.