2:22 am - Friday November 15, 2019

جمعه 24 آبان 1398 , 52 : 13 ب.ظ

BREAKING

بیماری آپاندیسیت

نویسنده : دکتر سعید زمانیه

* تعريف بیماری آپانديسيت:

آپاندیس یک زایده کرمی‌شکل است که در ابتدای روده بزرگ قرار دارد و انتهای آن بسته است؛ مثل یک کیسه کوچک و باریک است که دهانه آن به داخل روده بزرگ باز می‌شود و انتهای آن بسته است. همین بسته بودن انتهای این زایده، آن را مستعد ایجاد عفونت در آن می‌کند؛ چون اگر سر این کیسه به هر دلیل (مثلا التهاب نسوج لنفاوی این عضو یا وارد شدن یک تکه مدفوع سفت در آن) بسته شود میکروب‌ها به سرعت در داخل آن رشد کرده و التهاب و عفونت ایجاد می‌کنند؛ که به این التهاب و عفونت در زایده آپاندیس، بيماری آپاندیسیت ميگوييم.

* فوايد زايده آپانديس:

زايده آپاندیس عضو طبيعی محسوب می‌شود. کارکرد آن در بدن انسان کمک به از بین بردن آلودگی‌های بدن است.

برخی از دانشمندان به تازگی نظریاتی ابراز داشته‌اند که نشان از کارایی این عضو دارد. نتایج برخی تحقیقات حاکی از آن است که آپاندیس در نوزادان به تولید هورمون و در افراد بزرگسال به تولید پادتن های (آنتی‌ژن‌های) مفید برای ایمنی بدن و مبارزه با بیماری کمک می‌کند. همچنین تحقیقات دیگری نشان می‌دهد که آپاندیس نقش عمده‌ای در سیستم ایمنی بدن دارد. بافتهای لنفاوی جداره آپاندیس با حس کردن میکروبهای موجود در مواد زاید در حال دفع از بدن، نوع خوب یا بد میکروبها را تشخیص داده و به بانک حافظه‌ای سیستم ایمنی بدن اجازه می‌دهند تا در مقابله (و دفع) میکروبهای مضر و ساختن میکروبهای مفید برنامه‌ریزی کرده و فعال گردد. آمار مرگ و میر در اثر اسهال مزمن در کشورهای فقیر یا در حال رشد نشان داده که آپاندیس سالم با ذخیره باکتریهای خوب در خود می‌تواند سیستم گوارشی افراد را پس از آلوده شدن به میکروبهای مضر مسبب اسهال، با بازگشت میکروب‌های مفید بهبود داده و از آمار مرگ و میر بکاهد.

* علل آپانديسيت:

علل آپاندیس همیشه مشخص نیست. گاهی اوقات آپاندیسیت می تواند در نتیجه یکی از علل زیر رخ دهد:

١) انسداد: علل آپاندیسیت می تواند باقیمانده مواد غذایی یا یک قطعه مدفوع سخت (مدفوع سنگ مانند) باشد که می تواند سبب مسدود شدن دهانه مجرای آپاندیس شما شود.

٢) عفونت: همچنین علل آپاندیسیت ممکن است به دنبال عفونت مانند عفونت ویروسی دستگاه گوارش یا در نتیجه سایر انواع التهاب ایجاد شود.

در هر دو مورد، باکتری داخل آپاندیس به سرعت تکثیر شده، سبب التهاب، تورم و تجمع چرک در آپاندیس می شود. اگر این وضعیت به سرعت درمان نشود، آپاندیسیت ممکن است پاره شود.

* ريسك فاكتورهای آپانديسيت:

همچنین ریسک فاکتورهای قطعی بروز آپاندیسیت نیز شناسایی نشده‌اند. تصور بر این است که رژیم غذایی کم فیبر و حاوی قند بالا و سابقه خانوادگی از جمله ریسک فاکتورهای ایجاد آپاندیسیت هستند. با این وجود مصرف سبزیجات و میوه (رژیم غذایی با فیبر بالا) ممکن است احتمال ایجاد آپاندیسیت را کاهش دهد.

* علايم هشداردهنده آپانديسيت:

همانطور كه گفتيم آپاندیس در سمت راست و پایین شکم قرار دارد، اما درد آپاندیسیت ممکن است از وسط شکم شروع شود. به ندرت در ۲۴ ساعت اول بروز آن علایم اتفاق می‌افتد، اما خطر پارگی پس از گذشت ۴۸ ساعت از شروع علایم به طور چشمگیری افزایش می‌یابد. درد در ابتدا پخش و ضعیف است، یعنی محدود به یک نقطه نیست. درد ضعیف موضعی شکم به هر دلیل به دنبال اختلال در روده‌ی کوچک یا کولون از جمله آپاندیس رخ می‌دهد. آپاندیسیت معمولاً شامل شروع تدریجی درد ناگهانی و گرفتگی در سراسر شکم است. همانطور که آپاندیس متورم و ملتهب می‌شود، دیواره‌ی شکمی نیز تحریک می‌شود. آشنایی با علایم آپاندیست به منظور پیگیری و مراجعه فوری به پزشک و درمان بسیار ضروری است. همه افراد علایم مشابهی نخواهند داشت، اما بسیار مهم است که در اسرع وقت به پزشک مراجعه شود. علایم آپاندیسیت در اغلب موارد شامل:

1) درد خشن در نزدیکی ناحیه فوقانی شکم که به سمت پایین سمت راست شکم حرکت می‌کند و تیز می‌شود که معمولاً اولین نشانه است؛

2) از دست دادن اشتها؛

3) تهوع و یا استفراغ بلافاصله پس از آغاز درد شکمی؛

4) تورم شکم؛

5) تب ۹۹ تا ۱۰۲ درجه فارنهایت (آپاندیسیت معمولاً تب بین ۹۹ درجه فارنهایت (۳۷٫۲ درجه سانتیگراد) و ۱۰۰٫۵ درجه فارنهایت (۳۸ درجه سانتیگراد) ایجاد می‌کند).

٦) همچنین ممکن است فرد لرز داشته باشد. تب بالاتر از ۱۰۱ درجه فارنهایت (۳۸٫۳ درجه) و افزایش ضربان قلب ممکن است به این معنا باشد که آپاندیس پاره شده است)؛

7) ناتوانی در دفع گاز ( نشانه‌ای از انسداد جزیی یا کلی روده است)؛

8) تقریباً در نیمی از موارد نیز سایر علایم آپاندیسیت ظاهر می‌شود از جمله:

  • درد مبهم و یا شدید در قسمت فوقانی یا پایین شکم، پشت و یا راست روده؛
  • ادرار دردناك و مشکل دفع ادرار؛
  • تهوع و استفراغ پیش از درد شکم؛
  • گرفتگی شدید؛
  • یبوست یا اسهال همراه با گاز؛

آپاندیسیت عمدتاً با درد معده مرتبط است، اما این درد نیز می‌تواند در طرفین یا عقب احساس شود. اغلب درد آن با راه رفتن و یا حتی سرفه بدتر می‌شود. در صورت قطع ناگهانی درد شدید یا بروز هر یک از علایم ذکر شده باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود، زیرا تشخیص و درمان به موقع بسیار مهم است. خوردن، نوشیدن و یا استفاده از داروهای ضد درد، آنتی اسیدها، ملین‌ها یا پدهای گرم کننده می‌تواند منجر به پارگی آپاندیس شود.

* علایم آپاندیسیت در گروه های خاص:

الف) كودكان: بچه‌ها همیشه نمی‌توانند احساس خود را از درد بروز دهند. آن‌ها همچنین ممکن است درد را در کل شکم خود بیان کنند. بنابراین والدین به راحتی آپاندیسیت را با یک بیماری معده یا عفونت ادراری (UTI) اشتباه می‌گیرند. پارگی آپاندیس می‌تواند برای هر کسی خطرناک باشد، اما خطر مرگ در نوزادان و کودکان کم است. کودکان ۲ ساله و کوچک‌تر اغلب علایم آپاندیسیت را به صورت استفراغ، نفخ شکم یا تورم نشان می‌دهند. کودکان و نوجوانان بیشتر احتمال دارد که حالت تهوع، استفراغ، درد سمت راست پایین شکم را تجربه کنند.

ب) خانمهای باردار: (علایم آپاندیس در دوران بارداری):

بسیاری ازنشانه های آپاندیس شبیه به ناراحتی های ناشی از بارداری هستند. این شامل درد معده، تهوع و استفراغ وگرفتگی است. با این حال، زنان باردار ممکن است همیشه علائم کلاسیک را بویژه در اواخر دوران بارداری داشته باشند. رحم رو به رشد آپاندیس را در طول دوران بارداری هل می دهد. این به این معنی است که ممکن است درد دربالای شکم به جای سمت راست پایینی شکم رخ دهد. زنان باردار به احتمال زیاد سوزش معده، گاز و یا یبوست و اسهال را تجربه می کنند.

* اقدامات اورژانسی اوليه در فرد مشكوك به آپانديسيت:

درصورتيكه با توجه به علايم گفته شده به آپانديسيت شك كردين بلافاصله با اورژانس (٩١١) تماس بگيريد.

1- در مورد بیماری که مشکوک به آپاندیس هستیم بهتر است تا زمان تشخیص قطعی از دادن داروی مسکن خودداری کنیم چون مهمترین علامت تشخیصی یعنی درد را از بین می بریم. همچنین محل را گرم نمی کنیم.

2- از دادن غذا و مایعات به بیمار خودداری کنید چون ممكن است نياز به جراحی اورژانس شود و مريض بايستی چيزی نخورده باشد.

3- بیماران عموماً هنگام خوابيدن حالت خاصی دارند که حالت آرامش نام دارد به این صورت که بیمار به پشت خوابیده وپاهای خود بخصوص پای راست را به داخل شکم جمع می کند تا از کشیده شده عضلات شکم و فشار بر روی آپاندیس و ایجاد درد جلوگیری کند.

4- ترتیب ایجاد علائم نیز بسیار مهم است و تقریباً 95% موارد بی اشتهایی اولین علامت است و بعد شروع درد شکمی در خط وسط و به دنبال آن استفراغ (در75% بیماران استفراغ دیده می شود).

روشهای پاراكلينيكی و كلينيكی معمولاً برای کمک به تشخیص آپاندیسیت استفاده می‌شوند که عبارت‌اند از:

  • معاینه شکم برای تشخیص محل درد و التهاب:

پزشک طی معاینه‌ی فیزیکی برای ارزیابی درد بیمار ممکن است، با دست خود فشار ملایمی بر ناحیه دردناک اعمال کند. هنگامی که فشار ناگهانی آزاد می شود، درد آپاندیسیت در اغلب موارد بدتر احساس می‌شود.

  • آزمایش ادرار برای بررسی از نظر عفونت مجاری ادراری و سنگ کلیه:

آزمایش ادرار یک بررسی میکروسکوپی از نمونه‌ی ادرار است که در آن گلبول قرمز، گلبول‌های سفید و باکتری را در ادرار تشخیص می‌دهند. ادرار غیرطبیعی معمولاً هم زمان با التهاب یا سنگ در کلیه‌ها یا مثانه دیده می‌شود. نمونه ادرار هم زمان با بروز آپاندیسیت نیز می‌تواند غیر طبیعی باشد، زیرا آپاندیس در نزدیکی مثانه قرار دارد. اگر التهاب آپاندیسیت به اندازه کافی بزرگ باشد، می‌تواند به حفره‌ی رحم و مثانه پیش‌روی کرده و منجر به بروز ادرار غیر طبیعی شود. با این حال اکثر بیماران مبتلا به آپاندیسیت دارای ادرار طبیعی هستند. محققان نشان دادند که یک پروتئین قابل تشخیص در ادرار می‌تواند در نهایت به عنوان یک نشانگر زیست شناختی برای آپاندیسیت عمل کند.

  • آزمایش خون برای بررسی مقابله دستگاه ایمنی بدن با عفونت:

تعداد گلبول‌های سفید معمولاً با عفونت افزایش می‌یابد. اما تعداد آن‌ها در آپاندیسیت اولیه، قبل از شروع عفونت می‌تواند عادی باشد. متأسفانه آپاندیسیت تنها وضعیتی نیست که موجب افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون می‌شود. تقریباً هر گونه عفونت یا التهاب باعث شمارش غیر طبیعی گلبول‌های سفید خون خواهد شد. بنابراین برای تشخیص آپاندیسیت نباید تنها یک عدد بالای گلبول سفید ملاک قرار گیرد.

  • تصویربرداری اشعه ایکس شکم:

تصویربرداری اشعه ایکس شکم می‌تواند قطعه مدفوع سخت شده انسدادی آپاندیس را تشخیص دهدکه ممکن است عامل آپاندیسیت باشد. این مورد به ویژه در کودکان صادق است. با این حال احتمال وجود بروز آپاندیسیت بدون این قطعه مدفوع نیز وجود دارد.

  • سونوگرافی برای مشاهده التهاب آپاندیس و بررسی آبسه یا سایر عوارض:

سونوگرافی یک روش بدون درد با استفاده از امواج صوتی برای ارائه تصاویر برای شناسایی ارگان‌ها در داخل بدن است. سونوگرافی ایمن‌ترین جایگزین به عنوان یک ابزار تشخیصی اولیه برای آپاندیسیت است. سونوگرافی می‌تواند آپاندیس بزرگ یا آبسه را شناسایی کند. با این وجود، آپاندیس تنها در نیمی از بیماران دیده می‌شود. آپاندیس سالم معمولاً با سونوگرافی قابل مشاهده نیست. سونوگرافی همچنین در زنان مفید است، زیرا می‌تواند شرایطی شامل بیماری التهابی لگنی، تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ و رحم را که می‌توانند آپاندیسیت را تقلید کند، رد کند.

  • باریُم انما:

تنقیه باریم یک آزمایش همراه با تصویربرداری اشعه ایکس است که در آن باریم مایع به داخل روده وارد می‌شود تا کولون پر شود. این آزمایش می‌تواند التهاب در ناحیه آپاندیس و همچنین سایر مشکلات روده‌ای مشابه با علایم آپاندیسیت مانند بیماری کرون را رد کند.

  • سی تی اسکن:

در بیمارانی که باردار نیستند، سی تی اسکن از ناحیه آپاندیس در تشخیص آپاندیسیت، آبسه‌ و نیز حذف بیماری‌های دیگر در داخل شکم و لگن كه دارای علایم مشابه آپاندیسیت هستند، مفید و کاربردی است.

  • معاینه‌ی رکتوم:

پزشک طی معاینه‌ی انگشتی مقعد پس از پوشیدن دستکش و آغشته نمودن انگشت به ژل لغزنده، رکتوم و روده‌ی کوچک را بررسی می‌کند.

  • لاپاراسکوپی:

لاپاروسکوپی یک روش جراحی است که در آن یک لوله‌ی کوچک فیبر نوری با یک دوربین به داخل شکم از طریق یک سوراخ کوچک روی دیواره شکم وارد می‌‌شود. لاپاروسکوپی این امکان را می‌دهد تا تصویر مستقیم آپاندیس و همچنین سایر اعضای شکمی و لگن رؤیت شود. اگر طی لاپاروسکوپی آپاندیسیت یافت شود، می‌توان آن را به کمک لاپاروسکوپی برداشت. از معایب لاپاروسکوپی در مقایسه با سونوگرافی و  سی تی اسکن نیاز به بی‌هوشی عمومی است.

  • تست بارداری برای بررسی حاملگی غیر معمول و خار رحمی
  • تصویربرداری اشعه ایکس قفسه سینه به موجب بررسی بروز پنومونی

تشخیص آپاندیسیت با بررسی کامل سوابق پزشکی و معاینه‌ی فیزیکی بیمار و توجه به علایم موجود آغاز می‌شود. این بیماران اغلب دارای درجه حرارت بالا هستند و معمولاً از درد سمت راست شکم با حساسیت متوسط یا شدید شکایت می‌کنند. در واقع طی معاینه‌ی فیزیکی حساسیت به لمس بیمار در قسمت پایین سمت راست شکم رؤیت خواهد شد. در صورت بارداری درد بیشتری تجربه می‌شود. از نشانه‌های پارگی آپاندیس ملتهب، تورم معده بیمار است. هیچ آزمایش قطعی و خاصی برای تشخیص آپاندیسیت وجود ندارد. عفونت باکتریایی مشاهده شده در آزمایش شمارش کامل خون فرد در اغلب موارد با آپاندیسیت مرتبط است. اگر پزشک نتواند علت دیگری را برای علایم بیمار مشخص کند، آپاندیسیت را تشخیص خواهد داد.

گاهی اوقات زمان کافی برای دریافت نتایج آزمون وجود ندارد و جراح یک لاپاراسکوپی تشخیصی اورژانسی را برای بررسی آپاندیس و اندام‌های لگنی تجویز می‌کند. معمولاً آپاندیس مشکوک به آپاندیسیت حذف می‌شود. بنابراین برخی افراد آپاندیس طبیعی و سالم خود را طی لاپاراسکوپی تشخیصی از دست می‌دهند. در برخی موارد که تشخیص قطعی نیست، پزشک ممکن است تا ۲۴ ساعت منتظر بماند تا علایم بیمار بهبود پیدا کند، تغییر نکند یا بدتر شود.

*درمان آپانديسيت:

درمان اصلی این بیماری جراحی و آپاندکتومی است

* مراقبت ها و کارهایی که بعد از جراحی آپاندیس بهتر است انجام دهید:

1) فعالیت فيزيكی:

 وقتی احساس خستگی می کنید استراحت کنید، خوابیدن به اندازه کافی به بهبود شما کمک می کند.

سعی کنید هر روز پیاده روی کنید. با قدم زدن شروع کنید.کم کم میزان حرکت را افزایش دهید. راه رفتن باعث افزایش جریان خون و به جلوگیری از ذات الریه و یبوست کمک می کند. حدود 2 هفته، از بلند کردن هر چیزی که باعث فشار می شود اجتناب کنید . از فعالیت های شدید مانند دوچرخه سواری ، پیاده روی، وزنه برداری و یا ورزش هوازی دوری کنید تا اینکه از پزشک جراح اجازه اينكار را بگيريد.

با دستمال محل شکاف را خشک کنید. دو هفته اول حمام نکنید، یا تا زمانی که پزشک تان به شما بگوید مشکلی نیست از استحمام خودداری كنيد.دستورالعمل های پزشک را دنبال کنید. ممکن است زمانی که دیگر داروی درد را مصرف نمی کنید و می توانید به سرعت پای خود را از روی پدال گاز به سمت ترمز حرکت دهید، بتوانيد رانندگی کنید. هم چنین باید بتوانید مدت طولانی راحت بنشینید، حتی اگر قصد ندارید راه دور بروید. ممکن است در ترافیک گرفتار شوید. احتمالا می توانید بعد از 1 تا 3 هفته به سر کار برگردید. اگر جراحی باز داشته اید، ممکن است 3 تا 4 هفته طول بکشد.

٢) رژیم غذایی:

می توانید رژیم غذایی معمولی داشته باشید. اگر معده شما ناراحت است، غذاهای کم چرب مثل برنج ساده، مرغ بریان، نان تست و ماست را امتحان کنید.

مقدار زیادی مایعات بنوشید (مگر اینکه پزشک تان به شما بگوید که این کار را نکنید).

ممکن است متوجه شوید حرکات روده بعد از جراحی طبيعی نیستند. این امری عادی است. سعی کنید از یبوست جلوگیری و روی حرکات روده کار کنید. ممکن است بخواهید هر روز یک مکمل فیبر بخورید اگر پس از چند روز حرکت روده نداشتید از پزشک خود بخواهید ملین بخورید.

٣) داروها:

اگر بنا به علت ديگه ای از رقیق کننده خون وارفارین  یا آسپرین، استفاده می کرده ايد حتما با پزشک صحبت کنید. او به شما خواهد گفت که چه موقع شروع به خوردن مجدد این داروها کنید. دقت کنید بدانید پزشک تان چه کاری از شما می خواهد.

اگر آپاندیس پاره شد، شما باید در دستور دارويی خود حتما آنتی بیوتیک داشته باشید و  یک دوره کامل از آنتی بیوتیک ها را با تجويز پزشك مصرف کنید.

* عوارض آپانديسيت:

آپاندیسیت می تواند عوارض جدی ایجاد کند، كه مهمترين آنها عبارتند از:

  • پاره شدن آپاندیس: اگر آپاندیس شما پاره شود، محتویات روده های شما و ارگانیسم های عفونی می تواند به داخل حفره شکم نفوذ کند. این امر می تواند سبب عفونت حفره شکمی شما (پریتونیت) شود.
  • تشکیل کیسه چرک در شکم: اگر آپاندیس شما پاره شود، عفونت و نفوذ محتویات روده ای ممکن است در اطراف آپاندیس تشکیل آبسه (کیسه عفونت) دهد. آبسه آپاندیس قبل از اینکه پاره شده و سبب عفونت گسترده تر در حفره شکم شود، نیازمند درمان است.

* تشخيص هاي افتراقی آپانديسيت:

بیماری‌هایی که می‌توانند علایم آپاندیسیت را تقلید کنند شامل: گاستروآنتریت، آدنیت مزانتریک، دیورتیکول مکل، پانکراتیت، عفونت ادراری، پنومونی، کوله سیستیت و در خانم‌ها تورشن تخمدان، حاملگی خارج رحمی و P.I.D است.