پیام جوان:
خبرگزاری رویترز میگوید جمهوری اسلامی از یک سازوکار شبیه تهاتر برای دور زدن تحریمهای صادرات نفت و خرید میلیاردها دلار کالا از چین، از جمله تجهیزات نظامی، استفاده میکند.
پنج منبع آگاه ایرانی و خارجی به خبرگزاری رویترز گفتهاند که در این سازوکار محرمانه، نفت ایران در ازای اعتبار خرید کالا از چین مبادله میشود؛ بطوری که این سازوکار طی سالهای اخیر و همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی و نظامی آمریکا بر تهران، یک خط حیاتی مالی برای جمهوری اسلامی فراهم کرده است.
بر اساس این گزارش، تخمین زده میشود بین ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار طی یک سال گذشته از طریق این سازوکار جابجا شده باشد و جمهوری اسلامی از این مسیر، برای تهاتر نفت با دارو، خودرو و تجهیزات ارتباطی استفاده میکند و این سازوکار دستکم یک بار در سال گذشته نیز در ارتباط با قراردادهایی برای تأمین تجهیزات پدافند هوایی به ارزش میلیونها دلار برای جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است.
تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی، در سپتامبر ۲۰۲۵ و با فعال شدن مکانیسم ماشه در پی عدم پایبندی جمهوری اسلامی به تعهدات هستهای بازگشت، اما رژیم حاکم ایران و چین میگویند بازگشت تحریمهای تسلیحاتی «از نظر قانونی و روند اجرایی دارای ایراد است».
وزارت خارجه چین در پاسخ به پرسشهای رویترز درباره این تجارت شبیه تهاتر گفت که از وضعیت توصیفشده اطلاعی ندارد، اما پکن همواره با «تحریمهای یکجانبهای که مبنایی در حقوق بینالملل ندارند و از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد مجاز نشدهاند»، مخالفت کرده است.
این خبرگزاری از قول منابع خود نوشته است که سازوکار یاد شده یکی از چندین روش مورد استفاده ایران برای خرید کالا و خدمات از چین است؛ بدون آنکه مستقیماً از طریق کانالهای بانکی بینالمللی به شرکتهای چینی پول پرداخت شود.
یک مقام غربی و دو فرد آگاه دیگر به رویترز گفتهاند خریداری که از طرف شرکت نفتی دولتی چین ژوهای ژنرونگ، فعالیت میکرد، دستکم تا سال جاری ماهانه صدها میلیون دلار را نزد یک نهاد مالی ناشناخته مستقر در چین به نام «چوشین» واریز میکرد؛ نهادی که احتمالا صوری و پوششی است.
به گفته این منابع، حدود ۷۰ درصد درآمدهای نفتی ایران که از طریق چوشین مدیریت میشود، به پروژههای زیرساختی اختصاص مییابد و بقیه مبالغ برای پرداخت به شرکتهایی مورد استفاده قرار میگیرد که کالا به ایران عرضه میکنند؛ ترتیبی که نخستین بار والاستریت ژورنال در اکتبر سال گذشته گزارش کرده بود.
طبق این گزارش، منابع مالی از طرف دو نهاد مدیریت میشود؛ یک شرکت که از طرف وزارت بازرگانی چین فعالیت میکند و دیگری شرکتی مرتبط با بانک مرکزی ایران.
این سازوکار باعث میشود هم چین به نفت تخفیفدار و نسبتا ارزان ایران دسترسی داشته باشد و هم صادرات خدمات و کالا انجام دهد.
رویترز در ادامه مینویسد با توجه به توقف صادرات نفت ایران (عبور محمولههای نفتی ایران از خط محاصره آمریکا) از نیمه ماه ژوئیه، مشخص نیست وضعیت تجارت جمهوری اسلامی و چین به چه صورت پیش برود. چین پارسال روزانه بطور متوسط ۱.۴ میلیون بشکه نفت خام از ایران خریداری کرده که معادل بیش از ۸۰ درصد کل صادرات نفت خام ایران است.
اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا در ماه اوت هشدار داد کشورها باید روابط تجاری خود با جمهوری اسلامی را قطع کنند، وگرنه ممکن است از نظام مالی مبتنی بر دلار کنار گذاشته شوند.
