پیام جوان: بر اساس بررسیهای جدید سازمان حمایت از مصرفکنندگان بریتانیا (Which)، میزان کافئین موجود در نوشیدنیهای گرم کافهها، حتی در مواردی با نام و اندازه مشابه، تفاوتهای بسیار چشمگیری دارد. یافتههای این پژوهش نشان میدهند که برخی از این نوشیدنیها در یک فنجان حاوی بیش از ۲۰۰ و حتی ۳۰۰ میلیگرم کافئین هستند؛ مقداری که به سقف مجاز توصیه شده برای مصرف روزانه نزدیک شده یا حتی از آن فراتر میرود. این امر زنگ خطری را برای مصرفکنندگانی که بدون آگاهی دقیق اقدام به سفارش قهوه میکنند، به صدا درآورده است.
سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) مصرف حداکثر ۲۰۰ میلیگرم کافئین در یک نوبت و مجموع ۴۰۰ میلیگرم در روز را برای بزرگسالان سالم بیخطر میداند. با این حال، مقایسه نوشیدنیهای کافههای زنجیرهای معروف نشان میدهد که یک فنجان کاپوچینوی متوسط در کافه «کاستا» حاوی ۳۲۵ میلیگرم کافئین است که تقریباً با چهار قوطی نوشیدنی انرژیزا برابری میکند. این در حالی است که نوشیدنی مشابه در «استارباکس» تنها ۸۹ میلیگرم کافئین دارد که نشاندهنده تفاوت فاحش میان برندهای مختلف است.
متخصصان تغذیه تأکید میکنند که عوامل متعددی بر میزان کافئین نهایی نوشیدنی تأثیرگذارند که از مهمترین آنها میتوان به نوع دانه قهوه اشاره کرد. دانههای روبوستا بهطور طبیعی تا دو برابر بیشتر از دانههای عربیکا کافئین دارند و به دلیل قیمت ارزانتر و مقاومت بیشتر، بهوفور در کافهها استفاده میشوند. علاوه بر نوع دانه، اندازه فنجان و تعداد شاتهای اسپرسو بهکاررفته در تهیه نوشیدنی نیز نقش تعیینکنندهای در افزایش یا کاهش کافئین دریافتی ایفا میکنند.
تأثیر کافئین بر بدن افراد بسیار متفاوت است و به عواملی نظیر وزن، ژنتیک و میزان عادت فرد بستگی دارد. اگرچه مصرف متعادل قهوه با کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی مرتبط دانسته شده است، اما دریافت دوزهای بالا در یک نوبت میتواند منجر به افزایش موقت فشار خون، تپش قلب و اضطراب شود. به همین دلیل، افرادی که به این ماده حساسیت دارند یا از مشکلات عصبی رنج میبرند، باید در مصرف این نوشیدنیها احتیاط بیشتری به خرج دهند.
یکی از پدیدههای شایع پس از مصرف قهوه، «افت کافئین» است که حدود چهار تا شش ساعت بعد رخ میدهد و با علائمی مانند خستگی مفرط، سردرد و کاهش تمرکز همراه است. این موضوع برای زنان باردار اهمیت دوچندانی دارد، چرا که سقف مجاز مصرف روزانه برای آنها ۲۰۰ میلیگرم تعیین شده و نوشیدن تنها یک فنجان قهوه پرکافئین میتواند سلامت جنین را به خطر اندازد. همچنین توصیه میشود جهت جلوگیری از اختلال در خواب، حداقل چهار تا شش ساعت قبل از زمان استراحت از مصرف کافئین خودداری شود.
در نهایت، کارشناسان پیشنهاد میکنند افرادی که مایل به بهرهمندی از فواید سلامتی قهوه بدون مواجهه با عوارض جانبی کافئین هستند، از قهوه بدون کافئین (Decaf) استفاده کنند. تحقیقات نشان دادهاند که قهوه بدون کافئین نیز همچنان بخش عمدهای از ترکیبات مفید و آنتیاکسیدانی خود را حفظ کرده و میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و زوال عقل را کاهش دهد. این جایگزین مناسب، امکان لذت بردن از طعم قهوه را بدون ایجاد اضطراب یا بیخوابی برای مصرفکنندگان فراهم میآورد.
