پیام جوان: قهوه به عنوان یکی از محبوبترین نوشیدنیهای جهان، همواره موضوع پژوهشهای علمی متعددی بوده است. اخیراً یک مطالعه جدید در کشور فنلاند، که از بزرگترین مصرفکنندگان قهوه در دنیا به شمار میرود، ارتباط میان مصرف روزانه این نوشیدنی پرطرفدار با شاخصهای فیزیولوژیکی و هورمونی بدن را مورد بررسی قرار داده است. نتایج این تحقیق نشان میدهد که میزان مصرف قهوه میتواند با تغییراتی در ترکیب بدنی و سطح برخی هورمونها مرتبط باشد.
این پژوهش گسترده بر روی بیش از ۲۲۰۰ فرد ۴۶ ساله در قالب «مطالعه همگروهی متولدان شمال فنلاند» انجام شده است. محققان در این بررسی، عادات مصرف قهوه شرکتکنندگان را با فاکتورهای مختلفی نظیر چربی بدن، توده عضلانی، قند خون و سطح هورمونها مقایسه کردند. در این تحلیل آماری، متغیرهای مداخلهگر دیگری مانند شاخص توده بدنی، سطح تحصیلات، مصرف دخانیات و میزان فعالیت بدنی نیز برای دستیابی به نتایج دقیقتر لحاظ شدند.
یافتههای این مطالعه نشان میدهد افرادی که قهوه بیشتری مصرف میکنند، به طور معمول از چربی کل و چربی احشایی کمتری برخوردارند و توده عضلانی بیشتری دارند. با این حال، تفاوت معناداری در شاخص توده بدنی (BMI) کل میان مصرفکنندگان مشاهده نشد. پژوهشگران خاطرنشان میکنند که به دلیل حضور بیشتر مردان در گروه مصرفکنندگان پرمصرف، نمیتوان این تفاوت در ترکیب بدنی را به طور کامل و مستقل به مصرف قهوه نسبت داد.
در بخش بررسیهای هورمونی، نتایج متفاوتی میان زنان و مردان مشاهده شد. در مردان، مصرف بیشتر قهوه با افزایش سطح تستوسترون کل همراه بود، اما به دلیل افزایش همزمان پروتئین حامل هورمونهای جنسی (SHBG)، میزان تستوسترون آزاد کاهش یافت. در زنان نیز افزایش سطح SHBG و کاهش تستوسترون آزاد گزارش شد، با این تفاوت که سطح تستوسترون کل و زیستفراهم آنها برخلاف مردان تغییر محسوسی نشان نداد.
علاوه بر تأثیرات هورمونی، این پژوهش به بررسی شاخصهای متابولیک نیز پرداخته است. بر اساس یافتهها، مصرف بالاتر قهوه در مردان با کاهش سطح انسولین ناشتا و بهبود حساسیت به انسولین همراه بوده است. همچنین در هر دو جنس، مصرف بیشتر این نوشیدنی با کاهش آمینواسیدهای شاخهدار که از عوامل مرتبط با مقاومت به انسولین هستند، ارتباط مستقیمی نشان داد.
در نهایت، نویسندگان این مطالعه تأکید میکنند که پژوهش مذکور از نوع مشاهدهای بوده و تنها وجود یک ارتباط آماری را اثبات میکند، نه یک رابطه علت و معلولی مستقیم. به عبارت دیگر، این نتایج به معنای آن نیست که نوشیدن قهوه به طور قطعی منجر به کاهش چربی یا تنظیم هورمونها میشود. برای تایید نهایی این فرضیهها و درک دقیقتر سازوکارهای بیولوژیکی قهوه بر بدن، نیاز به انجام مطالعات بالینی و طولانیمدت بیشتری است.
