نشست وزیران امور خارجه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) و شرکای بینالمللی آن در مانیل، پایتخت فیلیپین، با تمرکز بر دو بحران عمده یعنی تشدید تنشهای امنیتی در خاورمیانه و اختلافات ارضی در دریای جنوبی چین آغاز به کار کرد. شرکتکنندگان در این نشست با ابراز نگرانی عمیق از گسترش درگیریها، درباره پیامدهای مخرب این بحرانها بر امنیت انرژی، جریان تجارت جهانی و ثبات استراتژیک منطقه هشدار دادند.
بخش مهمی از نگرانیهای اعضای آسهآن به پیامدهای اقتصادی تنشها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران و همچنین اقدامات حوثیهای یمن در دریای سرخ مربوط میشود. این تحولات که امنیت خطوط مواصلاتی دریایی بهویژه در تنگه هرمز را به مخاطره انداخته، کشورهای جنوب شرق آسیا را که از واردکنندگان عمده نفت به شمار میروند، وادار ساخته است تا برای کاهش آسیبپذیری خود، طرحهای مشترک ذخیرهسازی و اشتراکگذاری منابع سوختی را با سرعت بیشتری پیگیری کنند.
در همین حال، حضور مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده در مانیل، توجهها را به سمت مناقشات دریای جنوبی چین جلب کرد. روبیو با انتشار یادداشتی بدون نام بردن مستقیم از پکن، بر لزوم حفظ آزادی کشتیرانی تأکید کرد و هشدار داد که استفاده از آبراههای بینالمللی به عنوان ابزار فشار ژئوپلیتیک، تهدیدی جدی علیه حاکمیت و امنیت اقتصادی کشورهای منطقه خواهد بود. وی همچنین بر اعتبار حکم داوری سال ۲۰۱۶ و تعهدات امنیتی واشنگتن در قبال فیلیپین تأکید نمود.
تنشهای مرزی میان مانیل و پکن در روزهای اخیر به دنبال درگیری میان نیروهای گارد ساحلی چین و نیروی دریایی فیلیپین در نزدیکی آبسنگ دوم توماس به اوج خود رسیده است. این حادثه که منجر به احضار متقابل سفیران دو کشور شد، بار دیگر شکنندگی وضعیت امنیتی در این شاهراه حیاتی دریایی را نمایان ساخت و تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها را با چالشهای جدی مواجه کرد.
علاوه بر بحرانهای فرامنطقهای و دریای جنوبی چین، وزیران خارجه آسهآن پرونده پیچیده میانمار را نیز در دستور کار خود دارند. با گذشت پنج سال از کودتای نظامی در میانمار و تداوم جنگ داخلی مخرب در این کشور، تلاشهای دیپلماتیک و طرحهای صلح این اتحادیه تاکنون نتوانسته است به خشونتها پایان دهد و این امر آزمونی بزرگ برای کارآمدی و همبستگی درونگروهی آسهآن به شمار میرود.
