آمارهای جدید کنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد (آنکتاد) نشان میدهد که ایران در سال گذشته میلادی تنها موفق به جذب یک میلیارد و ۶۷۶ میلیون دلار سرمایهگذاری مستقیم خارجی شده است. این رقم ناچیز در حالی ثبت میشود که کل سرمایهگذاری مستقیم خارجی در جهان با رشدی ۶ درصدی به ۱.۶ تریلیون دلار رسیده و سهم ایران از این بازار عظیم جهانی، تنها حدود یکهزارم بوده است. این وضعیت نشاندهنده انزوای شدید اقتصادی و عدم تمایل سرمایهگذاران بینالمللی به ورود به بازارهای ایران در مقایسه با روندهای جهانی است.
مقایسه این آمار با کشورهای همسایه و منطقه خاورمیانه، شکاف عمیق اقتصادی ایران با رقبای منطقهای را به تصویر میکشد. در سال گذشته، امارات متحده عربی بیش از ۴۸ میلیارد دلار و عربستان سعودی حدود ۳۲ میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب کردهاند؛ در همین حال، کشورهای ترکیه و عمان نیز به ترتیب هفت و هشت برابر ایران در جذب سرمایه موفق بودهاند. این تفاوت فاحش نشان میدهد که کشورهای منطقه با اتخاذ سیاستهای تنشزدایی و بهبود فضای کسبوکار، گوی سبقت را در جذب منابع مالی بینالمللی ربودهاند.
در نقطه مقابل جذب ناچیز سرمایه، گزارشهای بانک مرکزی ایران حاکی از خروج بیسابقه و نگرانکننده سرمایه از کشور است. بر اساس این دادهها، در دوره مشابه حدود ۲۷ میلیارد دلار فرار سرمایه از کشور رخ داده که این رقم بیش از ۱۶ برابر میزان سرمایهگذاری مستقیم خارجی جذبشده است. این حجم از خروج سرمایه که معادل بیش از ۷ درصد از کل تولید ناخالص داخلی کشور برآورد میشود، نشاندهنده عمق بیاعتمادی فعالان اقتصادی داخلی به آینده بازارها و ثبات اقتصادی است.
همچنین در بخش سرمایهگذاری خارجی در دیگر کشورها، در حالی که میزان سرمایهگذاری مستقیم ایران در خارج تنها حدود ۱۰۴ میلیون دلار بوده، کشورهای منطقه به همراه کویت بالغ بر ۱۸۰ میلیارد دلار در خارج از مرزهای خود سرمایهگذاری کردهاند. بررسیهای آماری نشان میدهد که روند فرار سرمایه از ایران یک بحران ساختاری و مزمن است، بهطوریکه از سال ۱۳۸۴ تا اواخر سال گذشته، در مجموع بیش از ۲۶۱ میلیارد دلار سرمایه از اقتصاد کشور خارج شده که ضربهای مهلک به پتانسیلهای رشد و توسعه زیرساختهای ملی وارد آورده است.
