پیام جوان: نیروگاه خورشیدی ایوانپا در صحرای موهاوی کالیفرنیا، که بیش از یک دهه پیش با حمایتهای گسترده مالی دولت فدرال ساخته شد، همچنان به عنوان یکی از بزرگترین و در عین حال بحثبرانگیزترین پروژههای انرژی پاک شناخته میشود. این تاسیسات عظیم با استفاده از صدها هزار آینه، نور خورشید را بر سه برج مرکزی متمرکز کرده و حرارت لازم برای تولید برق را فراهم میکند. با این حال، مقیاس وسیع این پروژه و فناوری خاص آن، چالشهای زیستمحیطی و اقتصادی پیچیدهای را به همراه داشته است که فراتر از اهداف اولیه کاهش کربن قرار میگیرند و انتقادات کارشناسان را به دنبال داشته است.
یکی از جدیترین نگرانیهای زیستمحیطی این نیروگاه، تلفات گسترده پرندگان است که در اثر عبور از پرتوهای متمرکز و فوقالعاده داغ نور دچار سوختگی یا مرگ آنی میشوند. این پدیده که به دلیل ایجاد رد دود در آسمان به «استریمرز» شهرت یافته، سالانه باعث مرگ صدها و طبق برخی تخمینها هزاران پرنده میشود. علاوه بر این، اشغال بیش از چهار هزار هکتار از زیستگاههای طبیعی، بقای گونههای در معرض خطر نظیر لاکپشتهای صحرایی را به شدت تحت تاثیر قرار داده و پرسشهای مهمی را درباره نحوه ارزیابی اثرات اکولوژیک پیش از اجرای پروژههای بزرگ انرژی تجدیدپذیر مطرح کرده است.
نکته قابل تامل دیگر در مورد ایوانپا، وابستگی غیرمنتظره این مرکز خورشیدی به سوختهای فسیلی است؛ این نیروگاه برای فرآیند راهاندازی روزانه خود به گاز طبیعی متکی است که منجر به تولید سالانه دهها هزار تن دیاکسید کربن میشود. این موضوع باعث شده است که ایوانپا در کنار آلایندههای سنتی، تحت سیستم سهمیهبندی کربن کالیفرنیا قرار گیرد. در کنار این چالش فنی، هزینههای بالای ساخت و نگهداری که با وامهای میلیاردی دولتی تامین شده، در مقایسه با فناوریهای نوین و ارزانتر فتوولتائیک، توجیه اقتصادی تداوم فعالیت این نیروگاه را با دشواری مواجه کرده است.
در حال حاضر، نیروگاه ایوانپا در موقعیتی پیچیده قرار دارد و به جای آنکه صرفاً نماد آینده انرژیهای پاک باشد، به یک نمونه مطالعاتی درباره هزینههای پنهان پروژههای کلان تبدیل شده است. اگرچه رگولاتورهای کالیفرنیا همچنان برق تولیدی آن را برای پایداری شبکه ضروری میدانند، اما فشارهای سیاسی و زیستمحیطی برای بازنگری در فعالیت آن افزایش یافته است. تجربه ایوانپا به وضوح نشان میدهد که مسیر گذار به سمت انرژیهای سبز لزوماً بدون پیامد نیست و تلاش برای کاهش آلایندگی در یک حوزه میتواند به شکلی ناخواسته، آسیبهای جدیدی را به اکوسیستم و منابع مالی تحمیل کند.
