پیام جوان: پژوهشگران به کشفی مهم دست یافتهاند که نشان میدهد سیستم پاکسازی مواد زائد مغز در افراد در معرض خطر بالای بیماری آلزایمر، زودتر از موعد دچار انسداد میشود. این انسدادها که از طریق تصویربرداری استاندارد MRI قابل مشاهده هستند، با تجمع پروتئینهای بتا آمیلوئید و تاو – عوامل اصلی زوال حافظه و عملکردهای شناختی – ارتباط مستقیم دارند. پروفسور نگائندران کاندیاه، رهبر این مطالعه از دانشکده پزشکی لی کنگ چین، اظهار داشت که مشاهده این ناهنجاریها میتواند فرآیند تشخیص آلزایمر را بدون نیاز به آزمایشهای تهاجمی اضافی تسریع بخشد.
اهمیت این مطالعه به خصوص در تمرکز آن بر جمعیتهای آسیایی است که پیش از این کمتر مورد پژوهش قرار گرفته بودند. جاستین اونگ، دانشجوی پزشکی و نویسنده اول مقاله، بر لزوم تشخیص زودهنگام برای مداخلات درمانی مؤثر تأکید کرد. تیم پژوهشی NTU این مطالعه را بر روی نزدیک به ۱۰۰۰ نفر از اقوام متنوع سنگاپور، شامل افراد سالم و مبتلایان به اختلال شناختی خفیف (MCI)، انجام داد. پروفسور کاندیاه خاطرنشان کرد که در حالی که ژن APOE4 عامل اصلی دمانس در افراد قفقازی است، نقش آن در سنگاپور کمتر از ۲۰ درصد است، که ضرورت مطالعات منطقهای را دوچندان میکند.
سیستم تخلیه مغز از طریق مجاری اطراف عروق (perivascular spaces) عمل کرده و مسئول دفع مواد سمی و زائد است. ناکارآمدی این سیستم منجر به بزرگ شدن این مجاری میشود که در تصاویر MRI قابل تشخیص است. این پژوهش انسدادهای مشاهده شده را با نشانگرهای کلیدی آلزایمر، از جمله پلاکهای آمیلوئید، گرههای تاو و آسیب به ماده سفید مغز، مقایسه کرد. نتایج نشان داد که در میان ۳۵۰ فرد سالم و افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف یا بیماریهای عروقی، انسداد در افراد مبتلا به MCI به طور قابل توجهی بیشتر است و با چهار نشانگر خونی آلزایمر، از جمله پلاک آمیلوئید و گره تاو، همبستگی قوی دارد.
پروفسور کاندیاه تأکید کرد که فضاهای پریواسکولار ارزش منحصربهفردی در تشخیص زودهنگام آلزایمر دارند. دکتر راشل چئونگ چین یی از بیمارستان کو تک پوت نیز به اهمیت تغییرات عروق کوچک در پاتوژنز آلزایمر اشاره کرد. دکتر چیائوفنگ از بیمارستان دانشگاه ملی نیز افزود که آلزایمر و بیماریهای عروقی به صورت همافزا عمل میکنند و پزشکان باید تصاویر MRI را با قضاوت بالینی دقیق تفسیر کنند. تیم NTU در حال پیگیری طولانیمدت شرکتکنندگان است تا قابلیت پیشبینی این انسدادها را تأیید کند. این پژوهش میتواند به توسعه ابزارهای روتین برای شناسایی افراد در معرض خطر آلزایمر پیش از بروز آسیبهای برگشتناپذیر منجر شده و راه را برای مداخلات درمانی زودهنگام و مؤثر هموار سازد.
