پیام جوان: بسیاری از افراد در طول زندگی خود با چالشهایی نظیر کاهش تمرکز، کندی ذهنی یا احساس “مهمغزی” مواجه میشوند که اغلب به عوامل بیرونی یا کمبود انگیزه نسبت داده میشود. با این حال، تحقیقات علمی نشان میدهد که تغذیه نقشی محوری در سلامت مغز و حفظ وضوح فکری ایفا میکند. در میان مواد مغذی، ویتامین دی به عنوان یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر عملکرد شناختی و سلامت کلی مغز شناخته شده است، در حالی که کمبود آن در بین جمعیت بزرگسال به طور فزایندهای شایع است.
تأثیر کمبود ویتامین دی تنها به احساسات ذهنی محدود نمیشود و میتواند تغییرات قابل مشاهدهای در ساختار مغز ایجاد کند. سطح پایین این ویتامین با کاهش حجم ماده سفید، ماده خاکستری و بافت هیپوکامپ مرتبط است که این تغییرات، خطر ابتلا به افت شناختی، زوال عقل و سکته مغزی را افزایش میدهد. علاوه بر این، ویتامین دی با تقویت عملکرد نورونها و سلولهای گلیال، به انتقال صحیح پیامها در سیستم عصبی کمک میکند و در تنظیم سیگنالدهی عصبی، کاهش التهاب و مصرف انرژی سلولی نقش حیاتی دارد که همگی برای تمرکز، حافظه و عملکرد شناختی ضروری هستند.
کمبود ویتامین دی میتواند به التهاب عصبی، کاهش تمرکز، خستگی مزمن، افسردگی و اضطراب منجر شود. این ویتامین همچنین برای سلامت میلین، پوشش محافظ رشتههای عصبی که سرعت انتقال پیامها را تضمین میکند، ضروری است و کمبود آن میتواند ارتباطات عصبی را کند و ناکارآمد سازد. مطالعات ارتباط معناداری بین سطوح پایین ویتامین دی و بیماریهای عصبی متعددی از جمله اماس، آلزایمر، پارکینسون و حتی میگرن نشان دادهاند. از سوی دیگر، این ویتامین با تقویت سیستم ایمنی بدن، از بروز التهابات مزمن که میتواند به فرسودگی ذهنی و کاهش تمرکز منجر شود، جلوگیری میکند.
با توجه به اهمیت حیاتی ویتامین دی، توصیه میشود بزرگسالان ۱۸ تا ۷۰ سال روزانه ۱۵ میکروگرم (۶۰۰ واحد بینالمللی) و افراد بالای ۷۰ سال ۲۰ میکروگرم (۸۰۰ واحد بینالمللی) دریافت کنند. اصلیترین منبع تولید این ویتامین، قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشید است، اما عواملی مانند موقعیت جغرافیایی و فصل بر این روند تأثیر میگذارند. منابع غذایی غنی از ویتامین دی شامل ماهیهای چرب مانند سالمون و قزلآلا، قارچهای در معرض نور فرابنفش و شیرهای غنیشده هستند. همچنین، مصرف چربیهای سالم برای جذب بهتر ویتامین دی و توجه به ویتامین ب۱۲، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و کنترل استرس نیز برای حفظ سلامت مغز و بهبود تمرکز توصیه میشود.
