پیام جوان: آسپارتام، یکی از رایجترین شیرینکنندههای مصنوعی که در طیف وسیعی از محصولات خوراکی و نوشیدنیها یافت میشود، ممکن است در بلندمدت اثرات زیانباری بر سلامت قلب و مغز داشته باشد. نتایج یک پژوهش جدید انجامشده روی موشها نشان میدهد که حتی مصرف مقادیر اندک این جایگزین قند نیز میتواند به عملکرد این اندامهای حیاتی آسیب برساند. این یافتهها ضرورت بررسی دقیقتر و انجام مطالعات مشابه بر روی انسان را برجسته میسازد.
این مطالعه یکساله که توسط تیمی از پژوهشگران اسپانیایی انجام شد، به بررسی اثرات آسپارتام بر موشهای نر پرداخت. در این تحقیق، موشها مقادیر کمی آسپارتام را به صورت متناوب دریافت کردند که معادل حدود یکششم میزان مصرف روزانه قابل قبول برای انسان بود. با وجود اینکه موشهای تحت درمان کاهش وزن و چربی بدن بیشتری را تجربه کردند، محققان همزمان نشانههای نگرانکنندهای از اختلال در عملکرد قلب آنها مشاهده کردند. قلب این موشها توان پمپاژ کمتری داشت و دچار تغییرات جزئی ساختاری و عملکردی شده بود که حاکی از افزایش فشار و استرس قلبی است.
علاوه بر اثرات قلبی، این پژوهش تغییرات قابل توجهی در عملکرد مغز موشهای دریافتکننده آسپارتام را نیز آشکار ساخت. الگوی جذب گلوکز، منبع اصلی انرژی مغز، در این حیوانات دچار اختلال شد و در نهایت به کاهش چشمگیری در تأمین انرژی مغز منجر گردید. این تغییرات با افت تواناییهای شناختی همراه بود؛ موشها در آزمونهای حافظه و یادگیری ضعیفتر عمل کردند، کندتر حرکت میکردند و برای خروج از هزارتوها به زمان بیشتری نیاز داشتند که نشانههایی از زوال شناختی محسوب میشود.
پژوهشگران تأکید میکنند که یافتههای این مطالعه، حتی با رژیم مصرف ملایم و متناوب آسپارتام که بسیار پایینتر از دوز مجاز انسانی است، لزوم بازنگری انتقادی در دستورالعملهای فعلی مصرف شیرینکنندههای مصنوعی را ایجاب میکند. آنها هشدار میدهند تا زمانی که اثرات کامل عصبی آسپارتام مشخص نشده است، کودکان و نوجوانان باید تا حد امکان از مصرف این ماده پرهیز کنند. این نتایج بار دیگر پرسشهای جدی را درباره ایمنی و پیامدهای بلندمدت مصرف شیرینکنندههای مصنوعی، با وجود مزایای احتمالی آنها در کنترل وزن، مطرح میسازد.
