پیام جوان:
همزمان با دور سوم گفتوگوهای جمهوری اسلامی و آمریکا در ژنو، مقامهای ارشد جمهوری اسلامی بار دیگر با استناد به فتوای علی خامنهای درباره منع ساخت سلاح هستهای تلاش کردند بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای تأکید کنند. این در حالیست که پیشنهادات جمهوری اسلامی در ژنو تفاوت اساسی با پیشنهادهای قبلی ندارد و در عمل به چارچوبی مشابه برجام نزدیک است که پیشتر دونالد ترامپ از آن خارج شد.
روز پنجشنبه مسعود پزشکیان رئیس جمهوری اسلامی ایران گفت: «وقتی رهبری سلاح هستهای را ممنوع کرده است، به این معناست که ایران سلاح هستهای نخواهد داشت؛ حتی اگر من هم بخواهم، نمیتوانیم.»
همزمان، علی شمخانی دبیر شورای دفاع جمهوری اسلامی، نیز گفت: «اگر مسئله اصلی مذاکرات، عدم ساخت سلاح هستهای از سوی ایران باشد، این امر منطبق بر فتوای رهبری و دکترین دفاعی بوده و توافق فوری در دسترس است.»
طرح این استدلال پیشتر نیز در جریان توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با دولت باراک اوباما مطرح شده بود. در آن زمان جمهوری اسلامی اعلام کرده بود رهبر جمهوری اسلامی در فتوایی ساخت بمب اتمی را حرام دانسته است. باراک اوباما نیز در دفاع از توافق گفته بود رهبر جمهوری اسلامی از نظر مذهبی تولید بمب را منع کرده است. با این حال، برخی جمهوریخواهان این استدلال را نپذیرفتند.
در هفتههای اخیر که بحث مذاکره با جمهوری اسلامی مطرح شد، لیندسی گراهام سناتور ارشد جمهوریخواه در انتقاد از توافق احتمالی با جمهوری اسلامی گفت: «من از تلاشها برای دیپلماسی قدردانی میکنم، اما باید درک کنیم که با یک طرف غیرصادق روبهرو هستیم.»
همچنین، جک کین، ژنرال بازنشسته و مقام پیشین ستاد نیروهای مسلح آمریکا، نیز گفت: «وقتی میدانیم رژیم ایران دروغ میگوید، چرا باید با آنها توافق کنیم؟»
همزمان، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، اعلام کرد پیشنهاد ارائهشده به طرف آمریکایی در مذاکرات ژنو «همه بهانههای آمریکا در رابطه با برنامه هستهای صلحآمیز ایران را رفع میکند» و افزود در صورت عدم پذیرش آن از سوی کاخ سفید، این امر به منزله تأیید «عدم جدیت آمریکا در دیپلماسی» خواهد بود.
روز پنچشنبه، دو رسانه اسرائیلی به نقل از منابع دیپلماتیک آگاه از مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی و برخی دیپلماتهای عرب گزارش دادند که پیشنویس تازه تهران برای توافق با آمریکا، تفاوت اساسی با پیشنهادهای قبلی ندارد و در عمل به چارچوبی مشابه برجام نزدیک است.
در سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، در آستانه دور تازه مذاکرات، خودداری جمهوری اسلامی از مذاکره درباره برنامه موشکی را «مانعی بزرگ» توصیف کرد. او گفت مذاکرات روز پنجشنبه عمدتاً بر برنامه اتمی متمرکز خواهد بود، اما موشکهای بالیستیک ایران «تهدیدی جدی» برای آمریکا به شمار میروند. روبیو هشدار داد جمهوری اسلامی «در مسیر» توسعه موشکهایی است که «در نهایت» میتوانند به خاک آمریکا برسند.
او با اشاره به هزاران موشک کوتاهبرد جمهوری اسلامی گفت این موشکها هماکنون نیز میتوانند پایگاههای آمریکا در منطقه و کشورهایی چون عربستان سعودی، قطر، بحرین و امارات را هدف قرار دهند و «همین الان هم تهدیدی برای ما هستند.»
روبیو در عین حال تأکید کرد دونالد ترامپ همچنان «دیپلماسی را ترجیح میدهد» و ابراز امیدواری کرد گفتوگوهای پنجشنبه مفید باشند، اما افزود: «نهایتاً باید درباره چیزی بیش از برنامه اتمی به گفتوگو بنشینیم. اما اگر نتوانیم درباره برنامه اتمی پیشرفت داشته باشیم، درباره برنامه موشکی هم سخت است به پیشرفتی رسیدن.»
