پیام جوان: گزارشهای اخیر از وضعیت اقتصادی کشور نشان میدهد که تجارت غیرنفتی ایران در پنج ماه نخست سال جاری با کاهش چشمگیر ۲۷ درصدی مواجه شده است. این افت شدید که ناشی از تشدید تنشها، تهدیدهای مربوط به محاصره دریایی و اعمال تحریمهای جدید است، نگرانیهای جدی را در میان کارشناسان درباره احتمال بروز اختلال در تأمین کالاهای اساسی و حیاتی کشور برانگیخته است.
بر اساس تحلیلهای منتشر شده در رسانههای اقتصادی، ارزش صادرات کشور در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته بیش از ۳۲ درصد و میزان واردات نیز حدود ۳۸ درصد کاهش یافته است. این آمار نشاندهنده انقباض شدید در مبادلات تجاری ایران پیش از آغاز فاز جدید درگیریها بوده و زنگ خطر را برای شرکای تجاری و سیاستگذاران داخلی به صدا درآورده است.
محمدمهدی بهکیش، از اقتصاددانان برجسته کشور، هشدار داده است که تداوم شرایط جنگی و محاصره دریایی برای دو تا سه ماه آینده، ذخایر استراتژیک کشور را به شدت کاهش خواهد داد. به گفته وی، این بحران مستقیماً زنجیره تأمین مواد اولیه دارو، بنزین و خوراک دام را هدف قرار داده و میتواند به جهش بیسابقه قیمت اقلام مصرفی نظیر مرغ و تخممرغ منجر شود.
کارشناسان حوزه حملونقل تأکید میکنند که ظرفیت مسیرهای زمینی جایگزین مانند مرز بازرگان یا خطوط ریلی سرخس به هیچ وجه پاسخگوی حجم تجارت دریایی کشور نیست. در همین راستا، گزارشها از متوقف شدن بیش از ۱۷ هزار کانتینر متعلق به ایران در بندر کراچی حکایت دارد که خود گواهی بر بنبست لجستیکی فعلی است.
کاهش همزمان صادرات و واردات از سوی تحلیلگران به عنوان نشانه آشکاری از رکود عمیق تجاری و صنعتی ارزیابی میشود. پویا فیروزی، کارشناس اقتصادی، معتقد است عدم تخصیص به موقع ارز موجب دپو شدن بخش عمدهای از نهادههای تولید و کالاهای اساسی در گمرکات و بنادر شده و عملاً چرخ تولید را با کندی مواجه کرده است.
در نهایت، اقتصاددانان با اشاره به وجود یک «کف نیاز وارداتی» غیرقابلاجتناب، هشدار میدهند که کمبود منابع ارزی به افزایش نرخ ارز و در نتیجه موج جدیدی از تورم دامن خواهد زد. با آغاز دور تازه فشارهای اقتصادی، پیشبینی میشود که روزهای پرالتهابی در انتظار معیشت مردم و بازار توزیع کالاهای اساسی باشد.
