نویسنده: فرنگیس حسینی | عضو رسمی فدراسیون بدنسازی
در دنیایی که سرعت زندگی از ضربان قلب بسیاری از انسان ها پیشی گرفته است، لحظه ای ایستادن و شنیدن صدای درون تبدیل به یک مهارت نایاب شده است. انسان مدرن هر روز با حجم عظیمی از اطلاعات، اضطراب ها، تصمیم ها و مسئولیت ها روبه روست. در چنین شرایطی، ذهن به تدریج شبیه اتاقی می شود که پنجره هایش بسته و هوایش سنگین شده است. در اینجا است که دو ابزار باستانی اما بسیار کاربردی یعنی مدیتیشن و یوگا وارد میدان میشوند.
مدیتیشن و یوگا تنها تمرین های آرامش بخش نیستند؛ آن ها نوعی فلسفه زندگی هستند که بدن، ذهن و آگاهی را در یک مسیر مشترک قرار می دهند. این تمرین ها هزاران سال پیش در شرق شکل گرفته اند اما امروزه در سراسر جهان به عنوان یکی از مؤثرترین روش های حفظ سلامت جسم و روان شناخته میشوند.
رابطه عمیق یوگا و مدیتیشن
یوگا و مدیتیشن اغلب در کنار یکدیگر تمرین می شوند زیرا هرکدام مکمل دیگری هستند.
یوگا ابتدا بدن را آماده می کند. حرکات کششی و تمرین های تنفسی باعث میشوند:
تنش عضلات کاهش پیدا کند
گردش خون بهتر شود
تنفس عمیقتر شود
سیستم عصبی آرامتر گردد
وقتی بدن در وضعیت آرام قرار می گیرد، ذهن نیز راحت تر وارد حالت تمرکز می شود. در این مرحله مدیتیشن آغاز می شود و فرد می تواند بدون مزاحمت دردهای جسمی یا بی قراری بدن، ذهن خود را آرام کند.
به همین دلیل در بسیاری از کلاس های یوگا، جلسه تمرین با مدیتیشن پایانی تمام می شود.
مهمترین مزایای مدیتیشن و یوگا
فواید این تمرین ها فقط به احساس آرامش محدود نمی شود. تحقیقات علمی نشان داده اند که تمرین منظم مدیتیشن و یوگا می تواند تأثیرات گسترده ای بر سلامت جسم و روان داشته باشد.
در ادامه مهمترین این مزایا را بررسی میکنیم.
۱ . کاهش استرس و اضطراب
یکی از شناخته شده ترین اثرات مدیتیشن و یوگا کاهش استرس است.
در زمان استرس، بدن هورمونی به نام کورتیزول ترشح می کند. افزایش طولانی مدت این هورمون می تواند باعث مشکلاتی مانند:
بیخوابی
افزایش وزن
ضعف سیستم ایمنی و حتی بیماری های قلبی
تمرین مدیتیشن باعث می شود سیستم عصبی وارد حالت آرامش شود و ترشح کورتیزول کاهش پیدا کند. نتیجه این فرآیند احساس آرامش، تمرکز بیشتر و کاهش اضطراب است.
۲ . بهبود کیفیت خواب
بسیاری از افراد در دنیای امروز با مشکل بی خوابی دست وپنجه نرم می کنند. یکی از دلایل اصلی این مشکل، فعال بودن بیش از حد ذهن قبل از خواب است.
مدیتیشن با آرام کردن ذهن و کاهش تنش های عصبی کمک می کند بدن وارد مرحله خواب عمیق شود. همچنین حرکات ملایم یوگا قبل از خواب می توانند عضلات را ریلکس کرده و کیفیت خواب را افزایش دهند.
افرادی که به طور منظم مدیتیشن انجام می دهند اغلب گزارش میدهند که:
سریعتر به خواب میوند
خواب عمیقتری دارند
و صبح ها احساس انرژی بیشتری می کنند
۳ . افزایش تمرکز و کارایی ذهن
مدیتیشن نوعی تمرین برای ذهن محسوب می شود. همان طور که عضلات با تمرین قوی تر می شوند، ذهن نیز با تمرین تمرکز تقویت میشود.
مطالعات نشان داده اند افرادی که مدیتیشن میکنند:
تمرکز طولانیتری دارند
کمتر دچار حواسپرتی میشوند
در حل مسائل خلاقانه عملکرد بهتری دارند
در واقع مدیتیشن مانند نوعی باشگاه ورزشی برای مغز عمل میکند.
۴ . تقویت انعطاف پذیری و سلامت عضلات
حرکات یوگا باعث افزایش انعطاف پذیری بدن می شوند. بسیاری از افراد با نشستن طولانی مدت پشت میز دچار مشکلاتی مانند:
خشکی عضلات
درد گردن
کمردرد
محدودیت حرکتی میشوند.
حرکات کششی یوگا به تدریج دامنه حرکتی مفاصل را افزایش می دهند و عضلات را انعطاف پذیرتر می کنند. این مسئله به ویژه برای افرادی که سبک زندگی کم تحرک دارند بسیار مفید است.
۵ . بهبود وضعیت بدن (پوسچر)
یکی از مزایای مهم یوگا که کمتر به آن توجه می شود، اصلاح وضعیت بدن است.
تمرین های یوگا باعث تقویت عضلات مرکزی بدن می شوند؛ عضلاتی که نقش مهمی در حفظ تعادل ستون فقرات دارند. با تقویت این عضلات، بدن به تدریج در وضعیت صحیح تری قرار می گیرد و فشار روی گردن و کمر کاهش می یابد.
برای افرادی که ساعات زیادی پشت کامپیوتر کار می کنند، این ویژگی بسیار ارزشمند است.
۶ . افزایش آگاهی از بدن
یکی از جنبه های جالب یوگا و مدیتیشن افزایش آگاهی بدنی است.
در زندگی روزمره بسیاری از افراد ارتباط خود را با بدنشان از دست می دهند. آن ها متوجه تنش های عضلانی، نحوه تنفس یا وضعیت بدن خود نیستند.
تمرین های یوگا کمک میکنند فرد:
حرکت بدن خود را بهتر احساس کند
تنفس خود را آگاهانه کنترل کند
و به نشانههای بدن بیشتر توجه کند
این آگاهی می تواند از بروز بسیاری از آسیب های جسمی جلوگیری کند.
۷ . تقویت سیستم ایمنی بدن
کاهش استرس و بهبود کیفیت خواب تأثیر مستقیمی بر عملکرد سیستم ایمنی دارند.
تحقیقات نشان داده اند افرادی که به طور منظم مدیتیشن انجام می دهند، پاسخ ایمنی قوی تری در برابر بیماری ها دارند. دلیل این موضوع این است که بدن در حالت آرامش بهتر می تواند انرژی خود را صرف ترمیم و دفاع در برابر بیماری ها کند.
۸ . افزایش احساس رضایت از زندگی
شاید مهم ترین اثر مدیتیشن و یوگا، تغییر در نگاه انسان به زندگی باشد.
وقتی ذهن آرام تر میشود، فرد:
کمتر درگیر افکار منفی میشود
بهتر میتواند احساسات خود را مدیریت کند
و بیشتر در لحظه حال زندگی میکند
این تغییرات کوچک به تدریج باعث افزایش احساس رضایت و آرامش در زندگی می شوند.
چگونه مدیتیشن و یوگا را شروع کنیم؟
یکی از مزایای بزرگ این تمرین ها این است که شروع آن ها بسیار ساده است. برای آغاز نیازی به تجهیزات خاص یا محیط پیچیده وجود ندارد.
چند قدم ساده برای شروع:
۱ . زمان کوتاه انتخاب کنید
در ابتدا روزی ۵ تا ۱۰ دقیقه مدیتیشن کافی است.
۲ . مکان آرام پیدا کنید
جایی که صدای مزاحم کمتر باشد.
۳ . روی تنفس تمرکز کنید
به آرامی دم و بازدم انجام دهید و فقط به حرکت هوا در بدن توجه کنید.
۴ . حرکات ساده یوگا انجام دهید
حرکات کششی ملایم برای گردن، ستون فقرات و پاها بهترین شروع هستند.
۵ . استمرار داشته باشید
مهم ترین عامل موفقیت در این تمرین ها تداوم است.
نتیجهگیری
مدیتیشن و یوگا دو ابزار ساده اما بسیار قدرتمند برای ایجاد تعادل در زندگی انسان هستند. این تمرین ها نه تنها بدن را انعطاف پذیرتر و سالم تر می کنند، بلکه ذهن را نیز از آشفتگی های روزمره آزاد می سازند.
در دنیایی که سرعت و فشار روانی هر روز بیشتر می شود، اختصاص چند دقیقه در روز برای آرام کردن ذهن می تواند تفاوت بزرگی در کیفیت زندگی ایجاد کند.
شاید مدیتیشن و یوگا نتوانند تمام مشکلات زندگی را از بین ببرند، اما می توانند به ما کمک کنند با ذهنی آرام تر و بدنی سالم تر با آن ها روبهرو شویم.
و گاهی همین تفاوت کوچک، آغاز یک زندگی متعادل تر است.
