پیام جوان: پژوهشهای جدید نشان میدهند که موسیقی فراتر از جنبههای سرگرمی، ابزاری کارآمد برای حفظ سلامت مغز و پیشگیری از اختلالات شناختی در دوران سالمندی است. بر اساس مطالعهای گسترده توسط دانشمندان دانشگاه موناش استرالیا، سالمندانی که به طور منظم به موسیقی گوش میدهند یا ساز مینوازند، با کاهش چشمگیر خطر ابتلا به زوال عقل مواجه میشوند. این یافتهها مسیرهای نوینی را در مراقبتهای پیشگیرانه از سالمندان میگشاید.
در این پژوهش علمی، دادههای مربوط به بیش از ۱۰ هزار و ۸۰۰ فرد بالای ۷۰ سال مورد واکاوی قرار گرفت. نتایج نشان داد احتمال ابتلا به زوال عقل در افرادی که اکثر روزها به موسیقی گوش میدادند، ۳۹ درصد کمتر از کسانی بود که بهندرت یا هرگز این کار را انجام نمیدادند. همچنین، این گروه از سالمندان کاهش ۱۷ درصدی در بروز اختلالات شناختی نشان دادند و در آزمونهای حافظه رویدادی امتیازات بالاتری کسب کردند.
علاوه بر گوش دادن فعال، نواختن سازهای موسیقی و آواز خواندن نیز تأثیرات محافظتی مشابهی بر سلامت ذهن دارند. طبق یافتههای این تحقیق، انجام این فعالیتهای هنری با کاهش ۳۵ درصدی خطر ابتلا به زوال عقل همراه است. جالب اینجاست که مشارکت همزمان در گوش دادن و اجرای موسیقی، خطر بروز اختلالات شناختی را تا ۲۲ درصد و زوال عقل را تا ۳۳ درصد کاهش میدهد.
محققان این پروژه، از جمله اما جافا و پروفسور جوآن رایان، توضیح میدهند که موسیقی بخشهای متعددی از مغز را به طور همزمان فعال میکند و مانند یک تمرین ورزشی کامل برای سلولهای خاکستری عمل مینماید. تحقیقات گذشته نیز تأیید کردهاند که موسیقی سرعت پردازش اطلاعات، مهارتهای زبانی و هماهنگی حرکتی را بهبود بخشیده و به دلیل ماهیت اجتماعی خود، از انزوای سالمندان جلوگیری میکند.
با وجود این نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه رابطهای همبستگی را نشان میدهد و اثباتکننده رابطه علت و معلولی مستقیم نیست. بررسیهای آینده قرار است به سوالاتی نظیر تأثیر سبکهای مختلف موسیقی بر ذهن و همچنین اثربخشی این پدیده بر روی افراد زیر ۷۰ سال پاسخ دهد تا تصویر جامعتری از این فرآیند به دست آید.
در نهایت، در شرایطی که زوال عقل به یکی از چالشهای بزرگ بهداشتی جهان تبدیل شده، موسیقی به عنوان راهکاری ساده و کمهزینه برای تقویت تابآوری شناختی معرفی میشود. متخصصان توصیه میکنند در کنار موسیقی، فعالیتهای بدنی منظم، حفظ روابط اجتماعی پویا و داشتن حس هدفمندی در زندگی نیز به عنوان عوامل کلیدی برای حفظ پویایی مغز در سنین بالا مورد توجه قرار گیرند.
