پیام جوان: دور جدید و سرنوشتساز مذاکرات غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده با میانجیگری عمان در ژنو آغاز شد. در حالی که وزیر خارجه عمان فضای این گفتوگوها را «مثبت و خلاقانه» توصیف کرده است، گزارشهای میدانی از وجود تفاوتهای بنیادین در مواضع دو طرف حکایت دارد. این رایزنیها که با حضور چهرههای کلیدی دولت ترامپ از جمله جرد کوشنر و استیو ویتکاف برگزار میشود، نشاندهنده عزم واشنگتن برای عبور از چارچوبهای پیشین و دستیابی به توافقی کاملاً متفاوت است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، هیئت آمریکایی مطالبات حداکثری و بیسابقهای را روی میز گذاشته است که شامل نابودی کامل تأسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان میشود. واشنگتن همچنین خواهان تحویل تمامی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، توقف کامل غنیسازی در داخل کشور و دائمی شدن محدودیتهای هستهای بدون سقف زمانی است. این رویکرد جدید که عملاً به معنای برچیدن بخش بزرگی از توانمندیهای هستهای ایران است، در ازای کاهش تدریجی و مشروط تحریمها به عنوان مشوقهای «حسن نیت» پیشنهاد شده است.
در مقابل، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بر ماهیت صرفاً هستهای مذاکرات و ضرورت رفع کامل تحریمها به عنوان پیششرط هرگونه توافق تأکید کرده است. گزارشها حاکی از آن است که تهران پیشنهادهایی مبنی بر خروج نیمی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا و کاهش سطح غنیسازی ارائه داده، اما همچنان با توقف کامل فعالیتها و بازرسیهای فراتر از استانداردهای متعارف مخالفت میکند. مقامات ایرانی بر این باورند که هرگونه پیشرفت در مذاکرات مستلزم تفکیک مسائل هستهای از سایر موضوعات مورد مناقشه، از جمله برنامههای دفاعی و منطقهای است.
با ورود مذاکرات به جزئیات فنی و بررسی سرنوشت ذخایر غنیشده، شکاف میان «کاهش فعالیت» مدنظر تهران و «توقف کامل» مورد مطالبه واشنگتن به محور اصلی تنشها تبدیل شده است. ناظران معتقدند عبور از این بنبست مستلزم اتخاذ تصمیمات سیاسی سخت در تهران است، چرا که عدم دستیابی به توافق میتواند پیامدهای جدی از جمله افزایش فشارهای بینالمللی یا تقابل نظامی را به همراه داشته باشد. تداوم این رایزنیها در روزهای آتی مشخص خواهد کرد که آیا طرفین آمادگی لازم برای عقبنشینی از خطوط قرمز خود جهت جلوگیری از بحران را دارند یا خیر.
