پیام جوان: گزارشهای اخیر از بازار ارتباطات ایران حاکی از آغاز واگذاری سیمکارتهای موسوم به «پرو» با قابلیت دسترسی به اینترنت بدون فیلتر توسط برخی اپراتورهای بزرگ است. این اقدام که در قالب راهکارهای سازمانی معرفی شده، با واکنشهای گستردهای روبرو شده و منتقدان آن را نشانهای آشکار از تشدید روند طبقاتی شدن اینترنت در کشور میدانند. بر اساس این گزارشها، اگرچه این سرویس برای کسبوکارها طراحی شده، اما افراد حقیقی نیز میتوانند با ثبتنام تحت عنوان تجاری، به فهرست موسوم به «لیست سفید» دست یابند.
جزئیات مالی منتشر شده نشان میدهد که هزینه ورود به این شبکه اختصاصی بالغ بر دو میلیون و ۱۷۸ هزار تومان برای یک بسته ۵۰ گیگابایتی است. همچنین، دسترسی به پلتفرمهای پرطرفدار اما فیلتر شده نظیر اینستاگرام و یوتیوب برای کاربران این سیمکارتها، هزینهای معادل ۴۰ هزار تومان به ازای هر گیگابایت خواهد داشت. این ساختار قیمتی، اینترنت آزاد را به کالایی لوکس تبدیل کرده که تنها در اختیار بخش محدودی از جامعه قرار میگیرد و فیلترینگ را به تجارتی پرسود برای نهادهای خاص مبدل ساخته است.
از منظر فنی، فروشندگان این خدمات مدعی هستند که سیمکارتهای مذکور دارای آیپی بینالمللی بوده و حتی در زمان قطع سراسری اینترنت یا بروز اختلالات گسترده، اتصال پایدار خود را حفظ میکنند. مستندات ارائه شده به مشتریان نشان میدهد که فرآیند احراز هویت و ثبتنام از طریق درگاههای یکپارچه و با مجوزهای قانونی صورت میگیرد. این ویژگیها جذابیت این سرویس را برای شرکتهایی که فعالیتشان به پلتفرمهای بینالمللی وابسته است، دوچندان کرده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که کیفیت و سرعت اینترنت عمومی در ایران پس از وقایع سال ۱۴۰۱ همچنان با افت شدیدی روبرو است و شهروندان برای دسترسی عادی با دشواریهای فراوانی دست و پنجه نرم میکنند. ایجاد دسترسی ویژه برای گروههای خاص، شکاف دیجیتال را در جامعه عمیقتر کرده و به باور کارشناسان، سیاستهای مسدودسازی اکنون به مسیری برای درآمدزایی از طریق فروش تبعیضآمیز پهنای باند هدایت شده است.
