به دنبال لغو معافیتهای موقت تحریمی از سوی ایالات متحده آمریکا، دهها میلیون بشکه نفت خام جمهوری اسلامی ایران که پیشتر روی نفتکشها بارگیری شده بود، در آبهای بینالمللی بلاتکلیف مانده است. گزارشهای دریافتی نشان میدهد که حدود ۶۳ میلیون بشکه نفت ایران هماکنون در خلیج فارس و آبهای آسیایی شناور است و به دلیل نبود خریدار قطعی و مشخص نبودن مقصد نهایی بسیاری از این محمولهها، انتقال آنها با چالشهای جدی مواجه شده است.
تصمیم واشنگتن برای لغو این معافیت ۶۰ روزه، که در پی حملات اخیر به نفتکشها در تنگه هرمز اتخاذ شد، دسترسی ایران به بازارهای جهانی را به شدت محدود کرده است. در کنار این اقدام، تداوم محدودیتهای اتحادیه اروپا و بریتانیا، پیچیدگیهای مربوط به بیمه نفتکشها و امتناع برخی بنادر از پذیرش کشتیهای موسوم به «ناوگان سایه»، فرآیند فروش نفت ایران را بیش از پیش دشوار ساخته است.
خریداران سنتی آسیایی از جمله پالایشگاههای ژاپن، کره جنوبی، تایوان و هند از ترس مواجهه با تحریمهای ثانویه آمریکا، رویکردی محتاطانه در پیش گرفته و از خرید این محمولهها امتناع میورزند. در این میان، پالایشگاههای مستقل چین تنها گزینه باقیمانده برای خرید نفت ایران به شمار میروند؛ هرچند تهران برای جذب این خریداران ناگزیر به ارائه تخفیفهای بسیار سنگین و بیسابقه خواهد بود.
همزمان با بازگشت تحریمها و وقوع حملات نظامی آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی، بهای جهانی نفت با افزایش بیش از دو درصدی مواجه شد و نفت برنت به فراتر از ۷۶ دلار رسید. نگرانیهای فزاینده از شکنندگی ثبات در خاورمیانه و احتمال اختلال در زنجیره تأمین انرژی، بازار جهانی را تحت تأثیر قرار داده و فشارهای اقتصادی جدیدی را بر درآمدهای نفتی ایران تحمیل کرده است.
