استاد فریدون ناصری، موسیقیدان و مدیر هنری ارکستر سمفونیک تهران

نویسنده و پژوهشگر: علی تیموری

فریدون ناصرى، یکى از شاگردان با استعداد و هنرمند «هنرستان عالى موسیقى» است که بسیار خوب در این مؤسسه عالى رشد و نمو کرد و زحمات استادانش را به حق پاسخى شایسته داد. وى به سال 1309 شمسى در تهران متولد شد و پدرش از افسران ارتش بود که مردى بسیار در کار، مقرراتى و سخت‏گیر و انضباطى بود ولى خیلى حساس و خوش‏قلب و هنردوست بود و همین امر موجب دوستى او با هنرمندانى مثل: ابوالحسن صبا، حبیب سماعى، وزیرى تبار، نورعلى برومند، مجید و حمید وفادار، مهدى خالدى، حسین تهرانى، حسین قوامى و… بود و منزلش محل رفت و آمد این هنرمندان و همنشینى با ایشان بود. فریدون که کودکى بیش نبود اغلب با شیطنتها و بازى‏گوشى‏هاى خود موجب ناخرسندى پدرش مى‏شد و از طرفى در مدرسه درس نمى‏خواند و نمرات بسیار بدى از معلمین مى‏گرفت ولى همین طفل شیطان و گریزپا از مدرسه و درس وقتى که مجلس شعر و موسیقى برپا مى‏گشت و این هنرمندان از دیوان شعرا اشعارى را انتخاب و همراه با صداى خوش خوانندگان حاضر در مجلس گوشه‏هایى را از موسیقى ملى را براى خود به اجرا درمى‏آوردند، وى سراپا گوش مى‏شد و دیگر اثرى از شیطنت در او نبود، این عمل موجب شد تا این استادان موسیقى ایران به سرهنگ ناصرى مى‏گویند: «على بابا فریدون به موسیقى علاقه‏اى شدید دارد وى را به مدرسه‏ى موسیقى ببرید تا در آنجا تحصیل کند»، پدر که علاقه‏ى فرزند را به موسیقى مى‏بیند با توصیه‏ى دوستان نام وى را در این مدرسه ثبت مى‏کند.

فریدون ناصرى در سال پنجم دبستان درس مى‏خواند که وارد هنرستان عالى موسیقى شد، محل این مدرسه در کوچه‏ى خندان بود و در آن زمان نوبت دوم ریاست مرحوم استاد علینقى خان وزیرى و نظامت مدرسه با مرحوم على‏محمد خادم میثاق بود، این مدرسه علاوه بر تعلیم موسیقى، تمام دروس دبستان و دبیرستانها را نیز داشت که باید شاگردان مى‏خواندند و امتحان مى‏دادند، ناصرى در این مدرسه علاوه بر موسیقى، دروس دبیرستانى را مى‏خواند و امتحان مى‏داد و شاگردى که در بیرون هنرستان دو سال، دو سال رفوزه مى‏شد در اینجا با نمرات عالى هر سال قبول مى‏شد. پس از چندى محل هنرستان به کوچه‏ى ارفع آمد و شادروان روح‏اللَّه خالقى شد مسئول هنرستان و یک سال پس از ایشان پرویز محمود آمد که روبیک گریگوریان سمت ناظم هنرستان را عهده‏دار بود، ناصرى هر سال یک ساز تمرین کرد و نواخت و سازهاى مختلف را آزمایش کرد ولى خیلى زود دلش را مى‏زد و وى را اغنا نمى‏کرد، تا این که باغچه‏بان ناصحى به ایران آمد و کلاس آرمونى در هنرستان افتتاح شد، وى که در این زمان سال سوم متوسطه بود نزد باغچه‏بان رفت و کلاس آهنگسازى را دید و هر سال با نمرات عالى که دریافت دیپلم قبول مى‏شود باید گفت که ناصرى کار آهنگسازى را مدیون باغچه‏بان است. فریدون ناصرى ضمن کار آهنگسازى نزد باغچه‏بان با هوشنگ استوار که در بلژیک تحصیل موسیقى کرده و دوره‏ى کنسرواتوار بروکسل را دیده بود آشنا مى‏شود و این آشنایى و رفاقت موجب مى‏شود تا نامه‏اى استوار به بلژیک نوشت و وسیله‏ى مسافرت ناصرى به این کشور و آشنایى با «آندره‏سورى» استاد بزرگ و موسیقیدان وزریده‏ى اروپایى گردد و او بسیار نیاموخته‏ ها را از «آندره‏سورى» آموخت و چنان از خود استعدادى بروز داد و پیشرفت کرد که دوستى صمیمانه‏اى بین وى و استاد به وجود آمد به طورى که «سورى» غیر از کلاس عمومى به این شاگرد ساعى و خوب بطور خصوصى درس مى‏داد و بعد از چندى ارکستر هفت نفرى درست کرد که کارهاى مدرن دیگر آهنگسازان جهان را اجرا مى‏کردند، اولین برنامه را ناصرى با این گروه در رادیو بروکسل اجرا کرد که نوازنده‏ى ضربى بود سپس در شهرهاى مختلف بلژیک، رادیو کلن، مونیخ، هلند، سوئد، نروژ و دانمارک برنامه‏هایى اجرا مى‏کنند. فریدون ناصرى نزدیک شش سال در بلژیک بود که متأسفانه پدرش، در تهران دار فانى را وداع گفت و او به ایران بازمى‏گردد.

وى در اواخر سال 1342 با فعالیت در فرهنگ و هنر، کار هنرى خود را به طور مستمر و سازنده در ایران شروع کرد و مدت هفت هفته در آرشیر موسیقى ملى کار کرد، سپس در سال 1343 به رادیو رفت و عضو رسمى شوراى موسیقى رادیو گردید و در این اداره، مسئولیت آرشیو موسیقى غربى را نیز عهده‏دار شد، سپس با مرتضى حنانه مشترکاً ارکستر فارابى را اداره کرد و پس از چندى که تغییراتى در رادیو داده شد و ارکسترها بزرگ شدند وى قطعاتى نیز براى این ارکسترها نوشت سپس از ارکسترهاى: «باربد» و «نکیسا» یاد کرد که ناصرى مسئول ارکستر «باربد» و کسروى مسئول ارکستر «نکیسا» مى‏شوند تا این که رادیو و تلویزیون در هم ادغام مى‏شوند و او مسئول چک موسیقى شبکه‏ى یک مى‏شود و در ضمن این مدت وى پنج موسیقى کلاسیک تا مدرن، گام با گام با موسیقى، موسیقى قرن، موسیقى ملل که وى هم نویسنده بود، هم گوینده و خلاصه همه کاره بود!

تا سال 1357 که کار و همکارى‏اش با رادیو ادامه داشت. اولین آهنگى را که وى ساخت سال اول متوسطه بود که مرحوم داریوش رفیعى در فیلم خوانده بود و از ساخته‏هاى سردار ساکر کارگردان سینماى ایران و هند بود ولى آهنگسازى به طور جدى را با فیلم «ستارخان» از ساخته ‏هاى على حاتمى شروع کرد سپس براى سریال تلویزیونى «مثنوى معنوى» از ساخته‏هاى همین کارگردان «زنبورک» از فرخ غفارى، «حسن سیاه» از پرویز اصانلو، «فصل خون» از حبیب کاوش، «محکومین»، «تاریخ‏سازان» از هادى صابر، «کفشهاى میرزا نوروز» از محمد متوسلانى، «آن سوى مه»، «ناخدا خورشید» از ناصر تقوایى و «جنگل‏بان»، «سفر غریب»، «خانه‏اى مثل شهر»، «ردپایى بر شن» سریال تلویزیونى «خانه در انتظار»، «پنجره»، «هى جو» و «اى ایران» را آهنگ ساخت. وى کارهاى بسیارى در رادیو انجام داده که نیمه‏کاره مانده مثل: «میترا»، «رقص کوهستان»، «لالایى» و… ناصرى کتابى درباره‏ى موسیقى نوشته که عنوان آن «اصطلاحات جهانى و لغات رایج ایتالیایى» در موسیقى مى‏باشد.

استاد فریدون ناصری در 17 تیر سال 1384 پس از مدتی بستری بودن به علت نارسایی قبلی در بیمارستان مدائن تهران درگذشت.

روحش شاد