پیام جوان:
یک مقام ارشد ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی مدعی شده است سه خلبان ایرانی که از زمان سرنگونی دو فروند سوخو-۲۴ در قطر مفقود بودند، زندهاند و طی حدود شش ماه گذشته در اختیار نیروهای قطری قرار داشتهاند؛ ادعایی که تا زمان تنظیم این خبر از سوی دولت قطر یا کمیته بینالمللی صلیب سرخ تأیید نشده است.
سیدمحمد باقرزاده، فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، روز شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ در نامهای به میریانا اسپولیاریک، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، ضمن طرح این ادعا خواستار دسترسی فوری این نهاد به سه خلبان و اطلاعرسانی درباره وضعیت سلامت آنها شد.
باقرزاده در این نامه گفته است دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ نیروی هوایی جمهوری اسلامی در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ برای انجام یک «ماموریت رزمی» به سوی یک پایگاه نظامی در قطر اعزام شدند و پس از آن، هنگام بازگشت، هدف پدافند قرار گرفتند و چهار خدمه آنها از هواپیما خارج شدند.
به گفته او، یکی از چهار نفر به نام مجید کاظمی کشته شده و سه نفر دیگر به نامهای جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان، و عمران بهروشیان زنده به دست نیروهای قطری افتادند. باقرزاده مدعی شده است قطر طی این مدت به آنها اجازه تماس با خانوادههایشان، دیدار با مقامهای ایرانی یا دسترسی نهادهای پیگیر را نداده است. او با استناد به کنوانسیونهای ژنو از کمیته بینالمللی صلیب سرخ خواسته است با این افراد ملاقات کند، وضعیت سلامت آنان را به جمهوری اسلامی اطلاع دهد و برای آزادی آنها اقدام کند.
روزنامه جروزالم پست نیز روز شنبه ۲۴ مرداد در گزارشی این ادعا را بازتاب داد و نوشت سه خلبان نظامی ایرانی حدود شش ماه است در قطر نگهداری میشوند و امکان تماس با خانوادهها یا مقامهای جمهوری اسلامی را نداشتهاند. جروزالم پست در گزارش خود تصریح کرده که این اطلاعات را به نقل از ایران اینترنشنال و بر پایه نامه باقرزاده منتشر کرده است؛ بنابراین انتشار این گزارش، تأیید مستقل ادعای جمهوری اسلامی از سوی یک منبع قطری یا نهاد بینالمللی محسوب نمیشود.
تغییر آشکار در روایت رسمی جمهوری اسلامی
ادعای تازه باقرزاده از این جهت قابل توجه است که تنها دو هفته پیش، مقامهای ارتش جمهوری اسلامی سرنوشت این سه نفر را نامعلوم اعلام کرده بودند.
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، در ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ گفته بود جمهوری اسلامی همچنان در حال پیگیری سرنوشت سه خلبان است، اما طرف قطری تا آن زمان اظهار کرده که اطلاعی از محل یا وضعیت آنها ندارد. او در آن مقطع از ارتش و دولت قطر خواسته بود برای روشن شدن سرنوشت این افراد همکاری بیشتری انجام دهند.
نامه جدید باقرزاده توضیح نمیدهد جمهوری اسلامی طی دو هفته گذشته به چه اطلاعات یا شواهد تازهای دست یافته که اکنون بر اساس آنها با قطعیت از زنده بودن و «اسارت» سه خلبان سخن میگوید.
روایت متفاوت قطر از سرنگونی دو سوخو
اصل سرنگونی دو جنگنده ایرانی در قطر پیشتر به طور رسمی از سوی قطر تأیید شده بود، اما روایت قطر از چگونگی حادثه با روایت تازه جمهوری اسلامی تفاوت دارد.
وزارت خارجه قطر در ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ اعلام کرد دو هواپیمای جنگی که وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، پس از صدور هشدارهای لازم و مطابق قواعد درگیری ساقط شدند. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، همان زمان گفت عملیات جستوجو برای یافتن خدمه دو هواپیما ادامه دارد.
قطر همچنین در نامهای رسمی به سازمان ملل و شورای امنیت اعلام کرد نیروی هوایی این کشور دو فروند سوخو-۲۴ را که از ایران وارد شده بودند، سرنگون کرده است. قطر حملات جمهوری اسلامی را نقض حاکمیت و تمامیت ارضی خود خواند و حق پاسخ را برای خود محفوظ دانست.
این روایت با ادعای جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه سوخوها ابتدا «ماموریت» خود را انجام داده و هنگام بازگشت هدف قرار گرفتهاند، یکسان نیست.
جروزالم پست نیز در گزارشی که در اسفند ۱۴۰۴ منتشر کرد، به نقل از سیانان نوشت دو سوخو-۲۴ در ارتفاع پایین به سوی اهدافی در قطر، از جمله پایگاه هوایی العدید، حرکت میکردند و جنگندههای قطری آنها را در فاصله زمانی بسیار کوتاهی تا رسیدن به اهداف رهگیری و سرنگون کردند. در آن گزارش آمده بود هواپیماهای ایرانی به هشدارهای رادیویی پاسخ نداده بودند.
بنابراین دستکم دو روایت متعارض درباره عملیات وجود دارد: جمهوری اسلامی میگوید ماموریت انجام شد و هواپیماها هنگام بازگشت هدف قرار گرفتند؛ قطر و گزارشهای خارجی آن زمان میگفتند هواپیماها پیش از رسیدن به هدف رهگیری شدند. هیچیک از این دو روایت درباره جزئیات عملیات به طور مستقل از سوی یک نهاد بیطرف تأیید نشده است.
سکوت قطر درباره ادعای تازه
تا زمان تنظیم این خبر، دولت قطر به ادعای تازه مقام نظامی جمهوری اسلامی درباره زنده بودن و نگهداری سه خلبان واکنش علنی نشان نداده است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز تا زمان تنظیم این گزارش واکنش علنیای به نامه منتشرشده نشان نداده است.
ادعای جدید جمهوری اسلامی، در صورت تأیید، میتواند پس از نزدیک به شش ماه ابهام، سرنوشت سه عضو نیروی هوایی جمهوری اسلامی را روشن کند. اما در حال حاضر، تنها جمهوری اسلامی میگوید این سه نفر زنده و در اختیار قطر هستند و هیچ تأیید مستقلی از سوی قطر یا صلیب سرخ منتشر نشده است.
همچنین مشخص نیست چرا مقامهای جمهوری اسلامی پس از ماهها پیگیری و تنها دو هفته پس از اعلام «نامعلوم بودن» سرنوشت خلبانان، اکنون از محل نگهداری آنها با چنین قطعیتی سخن میگویند؛ پرسشی که واکنش احتمالی قطر یا کمیته بینالمللی صلیب سرخ میتواند بخشی از آن را روشن کند.
