پیام جوان:
معاون رئیسجمهوری ایران میگوید آسیب به زیرساختهای گاز ایران در جنگ ۳۹ روزه، کسری گاز کشور را بیش از دو برابر کرده است.
اسماعیل سقاب اصفهانی در ادامه گفت طی جنگ اخیر، زیرساختهای گاز کشور با کاهش ۵۵ میلیارد متر مکعبی مواجه شد و تولید سالانه از ۲۹۷ میلیارد به ۲۴۲ میلیارد متر مکعب رسید.
به گفته او، با احتساب کسری ۴۵ میلیارد متر مکعبی گاز در سال گذشته، در حال حاضر با ناترازی ۱۰۰ میلیارد متر مکعبی گاز مواجه هستیم.
این رقم عظیم کسری گاز، معادل تقریبا دو برابر کل مصرف گاز ترکیه است. ایران دومین دارنده بزرگ ذخایر گازی جهان، به خاطر تاخیر در توسعه پروژههای گازی، هدررفت گسترده انرژی و عدم توسعه انرژیهای جایگزین با بحران شدید کسری گاز مواجه است.
حمله به بخش پاییندستی گاز
اسرائیل اواخر پارسال چندین پالایشگاه پارس جنوبی را مورد هدف قرار داد و طبق گزارشها، واحدهای فرآوری گاز فازهای سه تا شش، نهم و چهاردهم مورد هدف قرار گرفت.
دقیقاً مشخص نیست چه حجمی از ظرفیت پالایش گاز این فازها از بین رفته، اما بررسی «مرکز دادههای باز ایران» با استناد به آمارهای شرکت ملی گاز، نشان میدهد ظرفیت سالانه پالایشگاههای یاد شده ۴۰ میلیارد متر مکعب است.
آژانس بینالمللی انرژی نیز تخمین زده است که حملات اخیر احتمالاً بر روزانه ۱۰۰ میلیون متر مکعب (بیش از ۳۶ میلیارد متر مکعب در سال) گاز ایران «تأثیر گذاشته است».
نکته اینجاست که اسرائیل حوزه تولید گاز ایران را هدف قرار نداده و صرفاً پالایشگاههای گازی آسیب دیده است. طبق دادههای شرکت ملی گاز، ظرفیت فرآوری پالایشگاههای گازی حتی در پیک مصرف ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر از تولید گاز خام است. لذا، قاعدتاً نبایستی عرضه گاز ایران تا حدی که اسماعیل سقاب اصفهانی مدعی شده، افت کرده باشد.
از طرفی، آمارهای رسمی ترکیه نشان میدهد که ایران در اولین ماه جنگ (مارس)، صادرات گاز به این کشور را ۴۷ درصد افزایش داده و به ۸۳۲ میلیون متر مکعب رسانده است؛ موضوعی که ادعای مقامات جمهوری اسلامی در افت چشمگیر تولید گاز را زیر سوال میبرد.
از طرف دیگر تضاد در اظهارات برخی مقامات جمهوری اسلامی درباره تاثیر حملات به پالایشگاه های گازی نیز وجود دارد. برای نمونه غلامرضا دهقان ناصرآبادی عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، روز گذشته مدعی شد که آسیب به تاسیسات گاز ایران در حملات اسرائیل باعث شد «یک سوم ظرفیت تولید گاز ایران از بین برود»؛ رقمی که دو برابر ادعای معاون پزشکیان است.
جزئیات کسری گاز ایران
اسماعیل سقاب اصفهانی که رئیس سازمان بهرهوری انرژی نیز هست به جزئیات کسری گاز کشور نیز اشاره کرده است.
او میگوید پارسال تولید سالانه گاز کشور ۲۹۷ میلیارد متر مکعب بود که از این میزان، ۱۳ میلیارد متر مکعب صادر، ۴۰ میلیارد متر مکعب صرف «برداشتهای عملیاتی» شده و ۲۴۳ میلیارد متر مکعب وارد شبکه مصرف شده است؛ در حالی که نیاز مصرفی بخش داخلی ۲۸۵ میلیارد متر مکعب است.
آنچه که معاون رئیسجمهور «برداشتهای عملیاتی» عنوان کرده، در واقع هدررفت گسترده گاز در روند تولید، انتقال و توزیع است و بخش کوچکی نیز مربوط به مصرف گاز خود تاسیسات تولید و انتقال است.
طبق برآورد بانک جهانی ایران سالانه حدود ۲۳ میلیارد متر مکعب گاز تولیدی از میادین نفتی (گاز همراه) را به خاطر عدم نصب تجهیزات جمعآوری گاز در همان مرحله تولید در مشعل ها آتش زده و تلف میکند.
ایران از لحاظ مشعلسوزی گاز بعد از روسیه بدتری وضعیت را در جهان دارد. آمارهای آژانس بینالمللی انرژی نیز نشان میدهد ایران سالانه بیش از هشت میلیارد متر مکعب نشتی گاز در تاسیسات فرسوده تولید و انتقال دارد؛ به عبارتی سالانه بیش از ۳۱ میلیارد متر مکعب گاز تولیدی ایران در همان مرحله تولید و انتقال تلف میشود؛ رقم عظیمی که معادل بیش از نصف مصرف سالانه گاز ترکیه است.
از طرفی، نبود تنوع سبد انرژی در ایران باعث شده سهم گاز در مصرف انرژی ایران بالای ۷۰ درصد باشد. برای نمونه مجموع سهم انرژیهای آبی، تجدیدپذیر و هستهای در مصرف نهایی انرژی ایران حدود یک درصد است. وابستگی بسیار زیاد به سوخت گاز به همراه رشد اندک تولید باعث شده کسری گاز ایران هر سال افزایش یابد.
