گزارشهای اخیر از بازار بینالمللی انرژی نشان میدهد که پالایشگاههای مستقل چینی، بهویژه در استان شاندونگ، خرید نفت خام از ایران را به شکل محسوسی کاهش داده و تمایل بیشتری برای جایگزینی آن با نفت دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس نشان دادهاند. بر اساس ارزیابیهای نشریه تخصصی پلاتز، ایران برای حفظ سهم خود اقدام به ارائه تخفیفهای دو تا سه دلاری برای نفت سبک کرده است، اما پیشنهادهای جذابتر رقبای منطقهای با تخفیفهای هفت تا هشت دلاری، توجه خریداران چینی را به خود جلب کرده و ترجیحات تجاری آنها را تغییر داده است.
آمارهای منتشر شده حاکی از آن است که حجم صادرات نفت ایران به چین در ماه گذشته میلادی به پایینترین حد خود در ۱۷ ماه اخیر رسیده است. گزارش پلاتز نشان میدهد ایران روزانه حدود ۸۸۸ هزار بشکه نفت به پالایشگاههای چینی تحویل داده که این رقم نسبت به هفتههای آغازین درگیریهای منطقهای به نصف کاهش یافته است؛ هرچند شرکت اطلاعات کالا، کپلر، این رقم را به طور متوسط حدود ۶۵۴ هزار بشکه در روز برآورد کرده که نشاندهنده افت محسوس تقاضا از سوی بزرگترین مشتری آسیایی ایران است.
فعالان بازار نفت در چین معتقدند که باز ماندن تنگه هرمز و تسهیل فرآیند عرضه، جذابیت اقتصادی نفت کشورهای عربی را به شدت افزایش داده است. پالایشگاههای مستقل شاندونگ که پیش از این مشتریان اصلی نفت ایران بودند، اکنون به خرید گریدهای سنگین و متوسط عراق از جمله نفت بصره، الشاهین قطر و آپر زاکوم امارات روی آوردهاند و گزارشها از معامله فعالانه محمولههای متعدد از این کشورها برای تحویل در ماههای جاری خبر میدهند.
همزمان با این تحولات، بازار جهانی انرژی نوسانات شدیدی را به ثبت رسانده است. به دنبال کاهش تنشها و توافقات موقت، قیمت جهانی نفت ابتدا به مرز ۷۰ دلار کاهش یافت، اما بروز درگیریهای جدید در تنگه هرمز و افزایش تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا، قیمتها را مجدداً به بالای ۷۸ دلار سوق داد؛ هرچند این روند صعودی پایدار نبوده و قیمت نفت بار دیگر با تعدیل تنشها به زیر ۷۷ دلار در هر بشکه بازگشته است.
