پیام جوان:
گزارشهای نهادهای حقوق بشری از صدور حکم اعدام برای چهار تن از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ در تهران و یزد حکایت دارد؛ احکامی که با اتهام «محاربه» صادر شدهاند و نگرانیها درباره استفاده جمهوری اسلامی از مجازات مرگ علیه معترضان را افزایش دادهاند.
بر اساس گزارش خبرگزاری هرانا، علیرضا پیغمبری، جوان ۲۶ ساله محبوس در زندان تهران بزرگ، از سوی شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شده است. پرونده او اکنون برای رسیدگی به فرجامخواهی در شعبه ۹ دیوان عالی کشور قرار دارد.
هرانا گزارش داده است که آقای پیغمبری ۱۹ دی ۱۴۰۴، همزمان با اعتراضات سراسری، بازداشت شد و پس از مدتی، در اسفند با سپردن وثیقه بهطور موقت آزاد شد.
نخستین جلسه محاکمه او در اردیبهشت سال جاری برگزار شد. دومین جلسه نیز اوایل خرداد در شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران تشکیل شد و مأموران پس از پایان جلسه، او را بار دیگر بازداشت و به زندان تهران بزرگ منتقل کردند.
یک منبع مطلع به هرانا گفته است که علیرضا پیغمبری در تجمعات اعتراضی شرکت نداشته و پس از خروج از محل کارش، بهطور ناخواسته در ازدحام ناشی از اعتراضات قرار گرفته است. با این حال، دادگاه انقلاب او را به «محاربه» متهم و به مجازات اعدام محکوم کرده است.
اطلاعات بیشتری درباره شواهد مورد استناد دادگاه، نحوه شکلگیری پرونده و میزان دسترسی آقای پیغمبری به وکیل انتخابی منتشر نشده است. مقامهای قضایی جمهوری اسلامی نیز تاکنون توضیح علنی و مستندی درباره پرونده او ارائه نکردهاند.
نگرانی از اعدام سه معترض در یزد
در گزارشی جداگانه، سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده است که کاوه عربیان، علی دانشپرور، و اسماعیل رمضانپور، سه تن از بازداشتشدگان اعتراضات دی در یزد، از سوی شعبه یک دادگاه انقلاب این شهر با اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شدهاند.
این سه زندانی اکنون در زندان مرکزی یزد نگهداری میشوند. سازمان حقوق بشر ایران هشدار داده است که با توجه به وضعیت نامشخص فرجامخواهی آنان، احتمال تأیید احکام در دیوان عالی کشور و اجرای آنها وجود دارد.
کاوه عربیان ۳۵ سال دارد و پدر یک فرزند است. بنا بر گزارش این سازمان، او ۲۲ دیماه در خانه پسرعمویش بازداشت شد و ۶۸ روز را در بازداشتگاه سازمان اطلاعات سپاه پاسداران تحت بازجویی گذراند.
این گزارش میگوید بازجویان آقای عربیان را برای اعتراف علیه خود تحت فشار قرار دادهاند. او چهارم خرداد از صدور حکم اعدامش مطلع شد. مقامهای قضایی، آتش زدن اموال عمومی با هدف برهم زدن امنیت کشور را به او نسبت دادهاند.
جزئیات مستقلی درباره مدارک این اتهام منتشر نشده و مشخص نیست دادگاه بر مبنای چه شواهدی حکم اعدام صادر کرده است.
علی دانشپرور، ۳۳ ساله، ۱۹ دیماه بازداشت شد و به گفته سازمان حقوق بشر ایران، حدود سه ماه در بازداشتگاه اطلاعات سپاه تحت بازجویی قرار داشت.
مقامهای قضایی او را به قتل یکی از نیروهای امنیتی و اقدام برای برهم زدن امنیت کشور متهم کردهاند. منابع نزدیک به پرونده گفتهاند که آقای دانشپرور پدر و مادر خود را از دست داده و تنها یک خواهر دارد.
در گزارش منتشرشده مشخص نشده است که چه شواهدی برای انتساب قتل به او ارائه شده و آیا او فرصت کافی برای دفاع از خود و بررسی مستقل مدارک داشته است یا نه.
اسماعیل رمضانپور نیز ۲۰ دی بازداشت شد. سازمان حقوق بشر ایران میگوید او حدود سه ماه در بازداشتگاه اطلاعات سپاه نگهداری شده و برای اعتراف علیه خود تحت شکنجه و فشار قرار گرفته است.
مقامهای قضایی، آقای رمضانپور را به آتش زدن و تخریب اموال عمومی با هدف برهم زدن امنیت کشور متهم کردهاند؛ اما خانواده او حضور و مشارکتش در اعتراضات را رد کرده و اتهامهای مطرحشده را ساختگی دانستهاند.
امکان تأیید مستقل ادعاهای مربوط به شکنجه یا فشار برای اخذ اعتراف وجود ندارد، اما نهادهای حقوق بشری طی سالهای گذشته بارها استفاده از اعترافات اجباری و محرومیت متهمان سیاسی و امنیتی از وکیل انتخابی را در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی مستند کردهاند.
«محاربه» و مجازات اعدام معترضان
«محاربه» از اتهامهای مبهم و سنگینی است که دستگاه قضایی جمهوری اسلامی بارها علیه معترضان، مخالفان سیاسی و شرکتکنندگان در تجمعات به کار برده است. این اتهام میتواند به صدور مجازات اعدام منجر شود.
کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل تأکید کردهاند که مجازات اعدام، حتی در کشورهایی که هنوز آن را لغو نکردهاند، تنها میتواند برای «جدیترین جرایم» به معنای قتل عمد و پس از محاکمهای کاملاً عادلانه اعمال شود.
به گفته کارشناسان سازمان ملل، اجرای حکم اعدام پس از محاکمات ناعادلانه، استفاده از اعترافات گرفتهشده زیر فشار یا محروم کردن متهم از وکیل، میتواند مصداق سلب خودسرانه حق حیات باشد.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل در موارد پیشین نیز نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام برای معترضان در ایران هشدار داده و خواستار توقف این مجازات شده است.
ادامه فشار بر بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
اعتراضات دی ۱۴۰۴ ابتدا با اعتصاب و تجمع شماری از بازاریان و کسبه در تهران آغاز شد و سپس با پیوستن دانشجویان و دیگر شهروندان به شهرهای مختلف گسترش یافت.
سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده است که از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، دستکم ۱۸ تن در ارتباط با اعتراضات دیماه اعدام شدهاند.
صدور احکام اعدام برای علیرضا پیغمبری، کاوه عربیان، علی دانشپرور، و اسماعیل رمضانپور نشان میدهد که خطر مجازات مرگ همچنان شمار دیگری از بازداشتشدگان اعتراضات را تهدید میکند؛ افرادی که خانوادههایشان در شرایطی مبهم و بدون دسترسی به اطلاعات شفاف قضایی، نگران تأیید و اجرای ناگهانی احکام آنان هستند.
