پیام جوان:
ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی روز جمعه در شهر مکه توافقنامهای برای دفاع مشترک میان سه کشور امضا کردند که به «پیمان دفاع مشترک مکه» مشهور شده است.
براساس این توافقنامه دفاعی، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه عضو توافقنامه، حمله به همه اعضا محسوب میشود و مستلزم پاسخ جمعی هر سه عضو است. در مقدمه این توافقنامه آمده است: «این توافق از روابط تاریخی ریشهدار بین سه کشور ناشی میشود که بر اساس پیوندهای برادری و همبستگی اسلامی میان سه عضو، و بر اساس منافع استراتژیک مشترک و همکاری دفاعی نزدیک بنا شده است.»
افزون بر این، این توافقنامه بر جنبه «بازدارندگی» در برابر هجوم خارجی تأکید کرده، و رسانههای ترکیه، آن را در امتداد ماده ۵۱ منشور سازمان ملل تلقی کردند، که کشورها در صورت حمله خارجی، حق دفاع فردی یا جمعی از خود را بنا به قوانین بینالمللی دارا هستند.
هنوز مشخص نیست که اعضای این پیمان جدید، چه سیاستی در برابر گروههای مسلحی مانند حوثیها یا کتائب حزبالله عراق که به کشور عربستان حمله میکنند، اتخاذ خواهند کرد، اما این پیمان دفاعی، میتواند پیام هشداری برای این گروهها و کشور حامی آنها تلقی شود.
توافقنامه دفاع راهبردی مشترک میان عربستان و پاکستان
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۴، دو کشور عربستان و پاکستان «توافقنامه دفاع راهبردی مشترک» را در شهر ریاض با حضور محمدبنسلمان ولیعهد سعودی و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان در شهر ریاض امضا کردند. در این پیمان نیز آمده است که «حمله خارجی به یک طرف این توافقنامه، حمله به دو کشور خواهد بود.»
در این زمینه، خواجه محمد آصف وزیر دفاع پاکستان از این هم فراتر رفته و اعلام کرد، تواناییهای اتمی کشورش، میتواند در پیمان دفاع راهبردی مشترک با عربستان به کار رود.
در فروردین گذشته و در اوج تنش جاری میان جمهوری اسلامی و عربستان، تعدادی از جنگندههای پاکستانی به همراه هواپیماهای پشتیبان، در چارچوب دفاع راهبردی مشترک میان دو کشور، وارد پایگاه هوایی «ملک عبدالعزیز» در شرق پادشاهی سعودی شدند.
در آن زمان، وزارت دفاع عربستان بر روی صفحه خود در شبکه ایکس اعلام کرد، ورود جنگندههای پاکستانی به خاک سعودی «با هدف تقویت هماهنگی نظامی مشترک و ارتقای سطح آمادگی عملیاتی بین نیروهای مسلح دو کشور، و برای حمایت از امنیت و ثبات در سطح منطقه ای و بین المللی انجام میشود.»
پیشزمینه شکلگیری «پیمان دفاع مشترک مکه»
در دیماه ۱۴۰۴، هاکان فیدان وزیر خارجه ترکیه از مذاکرات فشرده برای تشکیل «پیمان دفاعی مشترک» میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی خبر داد. بعد از این اظهارنظر رسمی، رسانههای ترکیه از جدیت پیوستن ترکیه به این پیمان گزارش دادند، و برخی از مسئولین کشور ترکیه گفتند که این کشور، عضویت در چنین پیمانی را در جدول کار خود قرار داده است.
در این راستا، وزیر خارجه ترکیه قبلا خبر داده بود که مقدمات شکلگیری چنین پیمانی، به مذاکرات و دیدارهای متعددی نیاز دارد، اما سرعت رویدادها در منطقه، و بالا گرفتن تنشها در حوزه خلیج فارس، امضای چنین پیمانی میان سه کشور را شتاب بخشید.
در فروردین ۱۴۰۵، مشاهد حسین وزیر اطلاعرسانی پاکستان، خبر از انضمام مصر به این پیمان دفاعی منطقهای داد، اما اکنون به دلایل نامعلومی، مصر از عضویت در پیمان دفاع مشترک مکه کنار رفته است. در عین حال، سه عضو پیمان دفاعی مکه، پیوستن اعضای جدید به این پیمان را رد نکردند.
