پیام جوان:
مسعود پزشکیان، رئیس دولت جمهوری اسلامی، پیش از دور تازه گفتوگوها با آمریکا گفت جمهوری اسلامی از «حق غنیسازی» صرفنظر نخواهد کرد، اما میتواند بهصورت مکتوب اعلام کند که قصد ساخت بمب اتم ندارد. او تصریح کرد که طرف مقابل مجبور است این موضوع را قبول کند.
این موضع در حالی اعلام شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در حاشیه اجلاس گروه هفت گفت توافق با جمهوری اسلامی «روشن و صریح» میگوید که این حکومت به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
او تأکید کرد تنها چیزی که برایش اهمیت دارد این است که جمهوری اسلامی «هرگز سلاح هستهای نداشته باشد» و هشدار داد اگر جمهوری اسلامی برای دستیابی به چنین سلاحی تلاش کند، با پیامدهای سنگینی روبهرو خواهد شد.
ترامپ در همان نشست همچنین تصریح کرد اگر جمهوری اسلامی توافق را نقض کند، آمریکا دوباره به حمله نظامی بازخواهد گشت. او گفت نمیخواهد چنین اتفاقی بیفتد، اما انتظار دارد جمهوری اسلامی به توافق پایبند بماند.
پزشکیان همچنین گفت برخی موضوعات پیشتر در چارچوب تفاهم پیگیری شده و به گفته او، طرف مقابل اکنون پذیرفته است که جمهوری اسلامی نیز مانند کشورهای دیگر باید موشک بالستیک داشته باشد. او گفت «قاعده تغییر کرده است.»
تقدیم ۲۰ میلیون بشکه نفت و ذخایر ارزی دولت به سپاه برای جنگ
اما بخش مهمتر سخنان پزشکیان به فشارهای اقتصادی و جنگی مربوط بود. او گفت دولت در جریان جنگ از نیروهای مسلح و بهویژه سپاه پاسداران پشتیبانی مالی و لجستیکی کرده است. پزشکیان گفت اگر دولت پشتیبانی نمیکرد، رزمندگان نمیتوانستند بجنگند و افزود: «ما ۲۰ میلیون بشکه نفتی که به دولت تعلق داشت، به هوافضای سپاه دادیم.»
او همچنین گفت ارزی که دولت در اختیار داشت، به نیروهای مسلح داده شد. پزشکیان رقم دقیق ارز اختصاصیافته به نیروهای مسلح، سازوکار انتقال نفت و زمان تحویل آن به هوافضای سپاه را اعلام نکرد.
با این حال، اگر ۲۰ میلیون بشکه نفت با میانگین ۹۰ دلار برای هر بشکه محاسبه شود، ارزش آن حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار خواهد بود.
همزمان، بخش نفتی سخنان پزشکیان تصویر روشنتری از فشار اقتصادی پشت مذاکرات نشان میدهد. او گفت جمهوری اسلامی در دوره «محاصره دریایی» حتی «یک بشکه» نفت نفروخته است.
این روایت با سخنان عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی، همخوانی دارد. همتی روز گذشته گفته بود صادرات نفت در اردیبهشت «تقریباً مختل شد» و همزمان، مبادلات ارزی در مرکز مبادله ارز و طلای جمهوری اسلامی نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد کاهش یافت.
به این ترتیب، مسئله فقط کاهش فروش نفت نبود؛ اختلال در صادرات، مستقیماً به کاهش ورودی ارز، فشار بر واردات کالاهای اساسی و محدود شدن توان مالی دولت وصل شد.
در همین راستا پزشکیان در صحبتهای امروز خود گفت اگر اصلاحات ارزی انجام نمیشد، در ماههای جنگ و دوره محدودیت، احتمال قحطی و کمبود کالاهای اساسی وجود داشت. او گفت «دشمن» تصور میکرد با ایجاد کمبود و قحطی، مردم به خیابانها خواهند آمد.
پزشکیان همچنین از بازگشت حدود شش میلیارد دلار از منابع جمهوری اسلامی در قطر خبر داده که این اظهارات نشان میدهد مسیر توافق برای حکومت، فقط پروندهای هستهای نبود؛ راهی برای باز کردن دوباره مسیر نفت، ارز و تأمین کالاهای حیاتی بود.
مجموع این اظهارات نشان میدهد مذاکرات و تفاهم اخیر فقط در چارچوب پرونده هستهای قابل خواندن نیست؛ فشار نظامی آمریکا، اختلال در صادرات نفت، کاهش منابع ارزی، هزینه جنگ برای سپاه و نگرانی از کمبود کالاهای اساسی، همگی بخشی از محاسبه جمهوری اسلامی برای رفتن به مسیر توافق بودهاند.
