بحران ناترازی انرژی در ایران؛ از طرح بنزین ۱۰ هزار تومانی تا دورکاری زمستانه ادارات

پیام جوان: مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی از احتمال افزایش نرخ سوم بنزین به رقمی حداکثر تا ۱۰ هزار تومان خبر داد. وی این اقدام را در چارچوب راهکارهای دولت برای مقابله با ناترازی شدید انرژی در کشور توصیف کرد؛ موضوعی که در حال حاضر به یکی از چالش‌های اصلی مدیریت اقتصادی تبدیل شده است.

علاوه بر اصلاح قیمت سوخت، رئیس‌جمهور تغییر الگوی فعالیت ادارات دولتی و ترویج دورکاری در فصل زمستان را از دیگر برنامه‌های دولت برشمرد. به گفته پزشکیان، هماهنگی‌های لازم با سران قوا انجام شده تا با تعطیلی برخی ادارات و انتقال فعالیت‌ها به بستر دورکاری، میزان مصرف برق، گاز و بنزین و همچنین حجم رفت‌وآمدهای شهری کاهش یابد.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مواضع متناقضی از سوی دیگر مقامات حکومتی ابراز شده است. در حالی که نایب‌رئیس مجلس بر عدم افزایش قیمت بنزین و تنها جابه‌جایی سهمیه‌ها تأکید دارد، سخنگوی دولت سناریوی افزایش قیمت بنزین آزاد را مطرح کرده و در مقابل، معاون اجرایی رئیس‌جمهور مدعی است هنوز برنامه مدونی برای این حوزه تدوین نشده است.

بروز این مواضع ضدونقیض در میان مسئولان، موجب نگرانی افکار عمومی و شکل‌گیری صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت تهران و دیگر شهرها شده است. اگرچه مقامات رسمی بخشی از این شلوغی را به شایعات رسانه‌ای و تعطیلات پیش‌رو نسبت می‌دهند، اما آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و توزیع فرآورده‌های نفتی در جریان درگیری‌های اخیر نیز تایید شده است.

جمهوری اسلامی هم‌زمان با بحران افزایش تقاضای داخلی و ناتوانی در تأمین پایدار برق و سوخت، با چالش جدی حفظ صادرات انرژی برای تأمین منابع ارزی مواجه است. محدودیت‌های ساختاری و آسیب‌های وارده به شبکه توزیع، توان عملیاتی دولت را برای مدیریت این بحران چندبعدی به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

در نهایت، بن‌بست‌های تجاری و تحریم‌ها کار را برای دولت دشوارتر کرده است؛ به طوری که رئیس‌جمهور به ناتوانی در واردات بنزین به دلیل محاصره دریایی اشاره کرده و رئیس کل بانک مرکزی نیز از کاهش شدید درآمدها و به صفر رسیدن عواید حاصل از فروش نفت سخن گفته است که نشان‌دهنده عمق بحران مالی پیش‌روست.