پیام جوان: در حالی که پازلها و بازیهای فکری میتوانند در حفظ حافظه و هوشیاری ذهنی با افزایش سن مؤثر باشند، تحقیقات اخیر نشان میدهد که رویکرد جامع برای سلامت مطلوب مغز، ترکیبی از فعالیتهای ذهنی و جسمی است. مطالعهای که در مجله بریتانیایی Sports Medicine منتشر شد، آشکار ساخت که تنها ۱۲ هفته ورزش منظم میتواند به طور قابل توجهی سلامت مغز را بهبود بخشد. این بهبود شامل تقویت توانایی تفکر، حافظه، برنامهریزی و تصمیمگیری میشود و بر اهمیت فعالیت بدنی در حفظ عملکرد شناختی تأکید دارد.
پژوهشگران با تجزیه و تحلیل دادههای ۱۳۳ آزمایش کنترلشده، چگونگی تأثیر ورزش بر مغز را بررسی کردند. نتایج حاکی از آن بود که در افراد شرکتکننده در یک برنامه ورزشی منظم، عملکرد شناختی به وضوح تقویت شده، به ویژه در قدرت تفکر و سرعت واکنش. این تأثیرات مثبت در تمام گروههای سنی مشاهده شد، اما بیشترین تأثیر در افزایش قدرت حافظه در کودکان و نوجوانان گزارش گردید. نکته قابل توجه این است که برای بهرهمندی از این مزایا نیازی به تمرینات با شدت بالا نیست و حتی فعالیتهای سبک مانند پیادهروی و دوچرخهسواری نیز میتوانند فواید چشمگیری برای مغز به ارمغان آورند.
بن سینگ، نویسنده اصلی تحقیق، توضیح میدهد که ورزش با افزایش جریان خون و اکسیژنرسانی به مغز، ارسال مواد مغذی ضروری را تسریع میکند. همچنین، فعالیت بدنی ترشح عامل نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) را افزایش میدهد که به رشد نورونهای جدید و تقویت ارتباطات عصبی کمک میکند. علاوه بر این، ورزش التهاب و استرس اکسیداتیو را کاهش داده و با تنظیم هورمونهایی مانند دوپامین، سروتونین و کورتیزول، به بهبود حافظه، خلقوخو و کاهش اثرات منفی استرس مزمن بر مغز کمک میکند. دکتر استیون کی. مالین نیز به نقش ورزش در تقویت سلامت عروق و بهبود عملکرد میتوکندری در سلولهای مغزی اشاره میکند.
ورزش نقش حیاتی در مقابله با تغییرات طبیعی مغز ناشی از افزایش سن ایفا میکند؛ از جمله حفظ حجم مغز، به ویژه در نواحی حیاتی مانند هیپوکامپ که برای حافظه ضروری است. با تقویت مسیرهای عصبی مرتبط با حافظه و عملکرد اجرایی، ورزش به تیز ماندن مغز در طول زمان کمک کرده و با بهبود سلامت عروق، خطر ابتلا به فشار خون بالا و سکته را کاهش میدهد. در حالی که هر حرکتی بهتر از بیتحرکی است، ورزشهای هوازی، تمرینات قدرتی، HIIT و فعالیتهای ذهن-بدن مانند یوگا و تایچی، به طور ویژه برای سلامت مغز مفید شناخته شدهاند. متخصصان توصیه میکنند هر فعالیتی که ضربان قلب را افزایش دهد، به دلیل افزایش جریان خون به مغز، برای حفظ سلامت آن بسیار سودمند است.
