پیام جوان: گزارشهای اخیر نشان میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، به میانجیها و شرکای منطقهای خود اعلام کرده است که واشنگتن هیچ تمایلی برای بازگشت به شرایط یادداشت تفاهم منعقدشده در خردادماه با جمهوری اسلامی ایران ندارد. این تصمیم که به نوشته روزنامه والاستریت ژورنال از سوی منابع آگاه تایید شده، تلاشهای دیپلماتیک برای احیای مذاکرات میان دو کشور را با چالشها و پیچیدگیهای جدی مواجه کرده است.
موضع رسمی و علنی کاخ سفید نیز همسو با این رویکرد ارزیابی میشود؛ چنانکه آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، صراحتاً اعلام کرده است که در حال حاضر هیچگونه گفتوگو یا مذاکرهای با تهران در جریان نبوده و برنامهای نیز برای آن تدوین نشده است. وی تاکید کرد که ایالات متحده سیاست فشار حداکثری خود را از طریق محاصره دریایی و طرد اقتصادی با جدیت تمام ادامه میدهد تا شریانهای مالی باقیمانده حکومت ایران قطع شود.
رئیسجمهوری آمریکا نیز در گفتوگویی با شبکه خبری الجزیره، بر بیمیلی خود برای بازگشت شتابزده به میز مذاکره پافشاری کرد. ترامپ با بیان اینکه هیچ جدول زمانی مشخصی برای شروع مجدد گفتوگوها ندارد، اقدامات اقتصادی و فشارهای نظامی را به عنوان ابزارهای مکمل و موثر توصیف کرد و یادآور شد که واشنگتن با کنترل اوضاع و تداوم محاصره، اجازه دسترسی ایران به منابع مالی را نخواهد داد.
یادداشت تفاهم مورد بحث که در ۲۷ خردادماه سال جاری با میانجیگری کشورهای پاکستان و قطر به امضا رسیده بود، سندی ۱۴ بندی بود که چارچوبی ۶۰ روزه را برای برقراری آتشبس موقت ترسیم میکرد. این توافقنامه پیشبینی کرده بود که با توقف عملیات نظامی و بازگشایی تنگه هرمز، تحریمهای اقتصادی علیه ایران کاهش یافته و مسیر برای آغاز مذاکرات جامعتر درباره برنامه هستهای هموار شود.
با این حال، این تفاهمنامه اولیه به دلیل وقوع حملات منتسب به سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری و عبوری در تنگه هرمز، ظرف چند هفته به سرعت فروپاشید. در نهایت، مهلت تعیینشده ۶۰ روزه این سند در اواسط مردادماه بدون دستیابی به هیچگونه توافق نهایی و پایدار به پایان رسید و تلاشهای اولیه برای تنشزدایی ناکام ماند.
در شرایطی که صادرات نفت ایران به صفر نزدیک شده و کشور با بحرانهای اقتصادی متعددی از جمله تامین بنزین روبروست، مقامات سپاه پاسداران اخیراً اعلام کردهاند که بازگشایی تنگه هرمز منوط به بازگشت ایالات متحده به شرایط یادداشت تفاهم اولیه است. با این حال، با توجه به ایستادگی واشنگتن بر مواضع سختگیرانه خود، چشمانداز حل این بحران از طریق دیپلماسی همچنان تیره و مبهم به نظر میرسد.
