پیام جوان: پدیده “کرم گوش” که به تکرار ناخواسته یک ملودی یا بخش کوتاهی از یک آهنگ در ذهن اطلاق میشود، تجربهای رایج است که بسیاری از افراد، حتی در سکوت کامل، با آن دست و پنجه نرم میکنند. تحقیقات گستردهای در این زمینه صورت گرفته که نشان میدهد این پدیده به ویژه در میان افرادی که به طور منظم به موسیقی گوش میدهند، شیوع بیشتری دارد. مطالعات در فنلاند حاکی از آن است که بیش از ۹۰ درصد مردم حداقل هفتهای یک بار و حدود ۶۰ درصد به صورت روزانه این حالت را تجربه میکنند. این آمار بالا، سوالات مهمی را در مورد چرایی اصرار مغز بر تکرار این قطعات موسیقی و تأثیر آن بر جنبههای مختلف زندگی، از جمله افراد مبتلا به اختلالات روانی، مطرح میکند. عوامل متعددی در تبدیل یک آهنگ به کرم گوش نقش دارند؛ از جمله شنیدن مکرر یا اخیر یک قطعه موسیقی.
پژوهشی در سال ۲۰۱۵ نشان داد که شنیدن یک آهنگ برای شش بار، احتمال ماندگاری آن را در ذهن افزایش میدهد و این پدیده اغلب در روز بعد از شنیدن آهنگ به اوج خود میرسد. از منظر عصبشناسی، عملکرد مغز هنگام گوش دادن به موسیقی و تجربه تصویرسازی ذهنی آن، مشابه است. به نظر میرسد قشر ارتباطی شنوایی، که مسئول پردازشهای پیچیدهتر موسیقی است، نقش مهمتری در تجسم ذهنی ملودیها ایفا میکند تا قشر شنوایی اولیه. جالب توجه است که حتی افراد ناشنوای مادرزادی نیز، با شدت کمتر، این پدیده را تجربه میکنند، اگرچه مغز آنها در تحلیل موسیقی ضعیفتر عمل میکند. کرمهای گوش با ورود به حافظه کاری، که وظیفه نگهداری و پردازش اطلاعات موقت را بر عهده دارد، میتوانند بر توانایی شناختی افراد تأثیر بگذارند.
تحقیقات استرالیایی نشان دادهاند که وجود کرم گوش در ذهن، به ویژه هنگام انجام کارهای نیازمند تمرکز، میتواند در به خاطر سپردن اطلاعات دیگر اختلال ایجاد کرده و حتی منجر به “پاک شدن” بخشی از آنها از حافظه شود؛ این تداخل با افزایش آشنایی فرد با آهنگ شدت مییابد. با این حال، کرمهای گوش همیشه مزاحم نیستند و اغلب تجربهای خوشایند محسوب میشوند. برخی محققان آلمانی معتقدند که این پدیده نوعی واکنش مغز به “نشنیدن” موسیقی و شبیه به علامت ترک است، در حالی که پژوهشگران بریتانیایی آن را مرتبط با دلایل فردی گوش دادن به موسیقی میدانند.
در موارد خاص، مانند افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، کرمهای گوش میتوانند به افکار مزاحم و نگرانکننده تبدیل شوند. اگرچه مطالعات نشان نمیدهند که این افراد لزوماً بیشتر از دیگران دچار کرم گوش میشوند، اما ممکن است آگاهی و رنج بیشتری از آن داشته باشند. برای مقابله با کرم گوش در مبتلایان به OCD، درمانهایی مانند مواجهه و پیشگیری از پاسخ پیشنهاد شدهاند که هدفشان کاهش الگوهای واکنش منفی به افکار مزاحم است. برای رهایی از کرم گوشهای ناخواسته در عموم افراد، راهکارهای سادهای نیز مطرح شده است؛ به عنوان مثال، برخی محققان بریتانیایی جویدن آدامس را روشی مؤثر میدانند، چرا که فعالسازی عضلات گلو ممکن است روند تکرار ملودی در ذهن را مختل کند.
