فشار خون کودکان (قسمت اول)

دکتر سید سعید زمانیه شهری MD و دکتر سونیا سیدالحسینی MD

فشار خون بالا در کودکان فشار خونی است که 9۵ درصد کودکان با جنس، ســن و قد همســان فرزند شما به آن دچار می شــوند. فشار خون بالا در کودکان کمتر از 10 سال معمولا توسط بیماری های دیگری ایجاد شده است از جمله اضافه وزن، رژیم غذایی فقیر و عدم تحرک بدنی. فشار خون بالا در کودکان نیز می تواند به همان دلایلی که در بزرگسالان به وجود می آید، ایجاد شود. تغییر در شــیوه زندگی، مانند یک رژیم غذایی ســالم و ورزش بیشــتر می تواند به کاهش فشــار خون بالا در کودکان کمک کند. امــا، برای برخی از کودکان، ممکن اســت دارو لازم باشد. فشار خون بالا در کودکان معمولا علامتــی ایجاد نمی کند. در مــواردی که کودکتان یک مشــکل زمینه ای دارد، احتمالا برای بررسی فشار خون فرزند خود به پزشک مراجعه می کنید. با این حال بهتر اســت از ۳ سالگی فشــار خون فرزندتان طی مراجعه به پزشــک بررسی شود تا بتوان فشار خون بالا را زودهنگام تشخیص داد. اگر فرزند شما یک بیماری یا شرایط خاص از جملــه تولد زودهنگام، وزن کــم هنگام تولد، بیماری مادرزادی قلبی و مشکلات کلیوی دارد خطر ابتلا به فشار خون در او افزایش می یابد. پس باید کنترل فشار خون او در طول دوران کودکی آغاز شود.. اگر برای فرزندتان نگران هستید که ممکن است یکی از عوامل خطر فشــار خون بالا را داشته باشد، مانند اضافه وزن یا چاقی باید با پزشک او صحبت کنید.

* علت فشار خون بالا در كودكان:

فشار خون بالا در کودکان کم سن و سال اغلب به بیماری های دیگری مانند نقص قلبی، بیماری کلیوی، شــرایط ژنتیکی و یا اختلالات هورمونی مرتبط است. در کودکان بزرگتر ( به ویژه کسانی که اضافه وزن دارند ) علت دقیق
فشار خون بالا اغلب ناشناخته است.
* عوامل خطر فشار خون بالا در كودكان:
عوامل خطر کودک شــما برای فشار خون بالا به شرایط زمینه ای سلامت، ژنتیک و یا سبک زندگی بستگی دارد. # فشار خون اولیه (اساسی) فشارخون اساسی فشارخون بالایی است که خود به خود، بدون بیماری زمینه ای رخ می دهد. این نوع از فشار خون بالا در اغلب موارد در کودکان ســن بالاتر و نوجوانان رخ می دهد. عوامل خطرســاز ابتلا به فشار خون بالای اولیه عبارتند از: اضافه وزن یا چاقی (شــاخص تــوده ی بدن بیش از 2۵ باشد) سابقه خانوادگی فشار خون بالا دیابت تیپ 2 یا بالابودن سطح قند خون ناشتا کلسترول و تری گلیسیرید بالا # فشار خون ثانویه فشار خون ثانویه فشار خونی است که توسط یک بیماری زمینه ای ایجاد می شود. این نوع فشار خون در کودکان کم سن و سال شایع تر است.
بیماری های دیگری که می توانند باعث فشار خون بالا شوند عبارتند از:
بیماری مزمن کلیوی، کلیه ی پلی کیستیک، مشکلات قلبی ، مانند کوآرکتاســیون آئــورت، اختلالات آدرنال، پرکاری تیروئید، فئوکروموسیتوم، یک تومور نادر در غده ی آدرنال، تنگی شریان کلیوی اختلالات خواب، به ویژه آپنه ی انسدادی
* عوارض فشار خون بالا در كودكان:
کودکانی که دارای فشار خون بالا هستند به احتمال زیاد در بزرگســالی نیز به فشــار خون بالا مبتلا خواهند بود، مگر اینکه شروع به درمان کنند. عارضه ی شایع مرتبط با فشــار خون بالا در کودکان آپنه اســت ( وضعیتی که در آن کودک شــما ممکن است در حین خواب خروپف و یا تنفس غیر طبیعی داشته باشد ). اکثرا کودکانی که مشکلات تنفســی در حین خواب دارند مثل آپنه، فشار خون بالا دارند. (به ویژه کودکانی که اضافه وزن دارند). اگر فشــار خون فرزندتان در بزرگسالی ادامه یابد ممکن است فرزندتان در معرض خطرات زیر قرار بگیرد: سکته ی مغزی، حمله ی قلبی، نارسایی قلبی، نارسایی کلیه آماده سازی جهت مراجعه به پزشک: هیچ آماده ســازی ویژه ای برای بررســی فشــار خون فرزندتان وجود ندارد. فشــار خــون فرزندتان به عنوان بخشی از یک معاینه کامل فیزیکی معمول اندازه گیری می شود. اگر نگرانی ای در مورد زمان بررسی فشار خون فرزندتان دارید حتما با پزشک او مشورت کنید. از آنجایی که جلســه ملاقات با پزشک کوتاه است، ایده ی خوبی است که برای ملاقات فرزندتان آمادگی داشته باشــید. در اینجــا چندین نکته در مــورد آمادگی برای ملاقات پزشک آمده است. هر گونه علامتی که فرزندتان دارد را یادداشت کنید. فشار خون بالا به ندرت باعث ایجاد علامتی می شــود، اما یک عامل خطر برای بیماری های قلبی و سایر بیماری های دوران کودکی اســت. اطلاعات شخصی کلیدی، از جمله سابقه ی خانوادگی فشار خون بالا، کلسترول بالا، بیماری های قلبی، سکته ی مغزی یا دیابت و استرس های عمده یا تغییرات اخیر زندگی را یادداشــت کنید. یک لیست از تمام داروهــا، ویتامین ها یا مکمل هایی که فرزندتان استفاده می کند تهیه کنید. در صورت امکان یکی از اعضای خانواده یا دوســتان را با خود همراه کنید. گاهی اوقات به یاد آوری تمام اطلاعات در یک جلســه ملاقات با پزشک سخت است. اگر کسی همراه شــما باشد ممکن اســت چیزی که شما فراموش کرده اید را به یاد داشته باشد. در مورد عادات رژیم غذایی و ورزش فرزندتان با پزشک مشورت کنید. سوالاتی که باید بپرسید را یادداشت کنید. زمان ملاقات با پزشک محدود اســت، بنابراین تهیه ی یک لیست از سوالات به شما کمک خواهد کرد تا از وقت خود به درستی استفاده کنید. پرسش های خود را از به ترتیب از مهمترین تا کم اهمیت ترین دیته بندی کنید تا در زمان مناســب سوالات مهم تر را مطرح کرده باشید. برخی از سوالات اساسی در مورد فشار خون بالا عبارتند از: فرزند من به چه نوع آزمایش هایی نیاز خواهد داشت؟ آیا او نیاز به دارویی دارد؟
چه غذاهایی باید بخورد و چه غذاهایی نباید بخورد؟ سطح مناسب فعالیت فیزیکی چه میزان است؟ چند وقت یکبار برای بررســی فشــار خون فرزندم باید به پزشک مراجعه کنم؟ آیا باید فشار خون فرزندم را در خانه بررسی کنم؟ آیا فرزند من باید به یک متخصص مراجعه کند؟ آیا یک جایگزین عمومی برای داروهای تجویز شــده برای کودک من وجود دارد؟
آیا بروشــور یا دیگر مطالب چاپ شــده ای وجود دارد که بتوانم به خانه ببرم؟ چه وب سایت هایی را توصیه می کنید؟ پزشک کودک شما به احتمال زیاد از شما سوالات زیادی بپرسد. برای پاسخگویی به سوالات پزشک آماده باشید تا وقت هدر نرود. ممکن است پزشک بپرسد: آیا سابقه خانوادگی کلسترول بالا، فشار خون بالا یا بیماری قلبی دارید؟ عادات رژیم غذایی و ورزش فرزند شما چگونه است؟ آخرین باری که فشــار خون فرزند خود را چک کرده اید چه زمانی بوده است؟ فشار خون آن زمان چند بوده است؟ نحوه تشخیص فشار خون بالا در كودكان: آزمایش مربوط به فشــار خون بدون درد می باشد. فشار خون با کاف بازویی و فشــار ســنج اندازه گیری می شود. انــدازه ی کاف با اســتفاده از دور بازوبند تغییر می کند. فرزندتان یک فشــار محکم در اطراف بازویش تا زمانی که کاف باد می شود حس می کند. شما به محض اتمام تست از فشار خون فرزندتان مطلع می شوید. اندازه ی فشار خون از دو عدد تشکیل شده است. عدد اول یا بالایی، فشــار در شریان ها ی فرزندتان در زمان ضربان قلب او را نشــان می دهد (فشار سیستولیک). عدد دوم، یا پایینی، فشار در شــریان ها ی فرزندتان بین دو ضربان را نشان می دهد (فشار دیاستولیک). فشــار خون طبیعی در کودکان بسته به سن، جنس و قد متفاوت است . بنابراین آنچه که برای یک پسر 4 ساله فشار خون بالا تلقی می شــود ممکن است برای یک دختر 10 ساله طبیعی باشد. پزشک فرزندتان به شما طبیعی یا غیر طبیعی بودن فشار خون او را به شما گرارش خواهد داد. فشــار خون بالا ی فرزندتان تنها با یــک بار اندازه گیری فشــار خون تشخیص داده نمی شود. برای تشخیص فشار خون بالا در کودکان حداقل باید ســه بار فشار خون اندازه گیری شــود تا نشان دهد که فشــار خون فرزندتان بالاتر از حد طبیعی اســت یا خیر. ممکن است در طول یک بار ویزیت، فشــار خون فرزندتان چندین بار برای دقت اندازه گیری شود. اگر فشــار خون فرزندتان بالاتر از حد طبیعی بود، باید هر شــش ماه پس از تشخیص فشار خون بالا بررسی شود. اگر برای فرزندتان فشــار خون بالا تشخیص داده شد، پزشک او آزمایش های زیر را درخواســت می دهد تا چک کند که آیا بیماری های دیگری باعث این فشــار خون بالا شده اند یا خیر؟ – آزمایش خون برای بررســی قند خــون، عملکرد کلیه و سلول های خون – آزمایش نمونه ی ادرار – اکو کاردیوگرافی، تست بررسی جریان خون قلب فرزندتان (اگر پزشک مشکوک به یک مشکل قلبی ساختاری باشد که گمان می کند باعث فشار خون بالا شده است) سونوگرافی از كلیه ها اگر پزشک فرزندتان با تشخیص فشار خون مشکل داشت، یا خواســت که فشار خون فرزندتان را بررسی کند، ممکن اســت نظارت سرپایی را توصیه کند. در نظارت سرپایی، به کودک شما یک دستگاه وصل می شود که فشار خون او را در طول روز اندازه گیری می کند. هنوز اثبات نشده است که نظارت سرپایی به درمان و تشخیص فشار خون بالا در کودکان کمک می کند یا خیر؟ با این حال، نظارت سرپایی به خصوص در مواردی که کودک به طور معمول در مطب کاملا عصبی است، مفید است چرا که ممکن است فشار خون روپوش سفید داشته باشند ( فشار خون کاذب). دیورتیک ها این داروها به عنوان قرص های ادرار آور نیز شناخته شده اند که بر روی کلیه ها اثر می گذارند تا سدیم و آب را دفع کنند و فشار خون را کاهش دهند. مسدود كننده های بتا ایــن داروها حجم کار بــر روی قلب را کاهش می دهند که باعث فعالیت قلب با ضربان آهسته تر و با نیروی کمتر می شود. مهار كننده های آنزیم تبدیل كننده ی آنژیوتانسین این داروها به شل شدن عروق خونی با جلوگیری از تشکیل پلاک کمک می کنند. این داروها باعث می شوند خون آسان تر جریان داشته باشد و فشار خون کم شود. مسدود كننده های گیرنده ی آنژیوتانسین2 این داروها به شل شدن عروق خونی با جلوگیری از تشکیل پلاک کمک می کنند. مسدود كننده های كانال كلسیم این داروها به شل شدن عضلات عروق خونی کمک می کنند و ممکن است باعث آهسته شــدن ضربان قلب شوند. ممکن اســت فرزندتان به طور موقت یا نامحدود به دارو های فشــار خون نیا  داشته باشد. اگر فشار خون بالا ی فرزندتان به دلیل چاقی او است، کم کردن وزن ممکن است نیاز به دارو از بین ببرد. در موارد دیگر، درمان سایر بیماری های کودک ممکن است فشار خون را کنترل کند. اگــر در مورد اثرات طولانی مدت داروهای فشــار خون بر روی رشــد کودک زیاد نمی
دانیم، بســیاری از این داروها به طور کلی در دوران کودکی امن هســتند. بسته به نوع دارو، عوارض جانبی احتمالی وجود دارند، از جمله: خشکی دهان، سرگیجه و خستگی راه حل خانگی كنترل فشار خون بالا در كودكان: درمان فشار خون بالا به طور مشابه در کودکان و بزرگسالان با تغییر در شیوه ی زندگی آغاز می شود. در این رابطه وزن فرزندتان را کنترل کنید. اگر فرزندتان دچار اضافه وزن است، کم کردن وزن اضافی یا حفظ وزن سالم می تواند فشار خون را کاهش دهد یک رژیم غذایی سالم برای کودکتان در نظر بگیرید. کودک خود را به خوردن یک صبحانه ی سالم و سرشار از فیبر تشویق کنید و او را از خوردن غلات شیرین و نوشیدنی منع کنید. میوه و سبزیجات تازه را جایگرین تنقلات با چربی بالا مانند آب نبات و یا چیپس کنید. از نان سفید، برنج و پاستا در وعده های غذایی او استفاده کنید. مشورت با یک متخصص تغذیه می تواند مفید باشد. نمک را در رژیم غذایی کودکتان کم کنید. کاهش میزان نمک (سدیم) مصرفی در رژیم غذایی کودک به کاهش فشار خون او کمک می کند. کودکان سنین 4 تا ۸ سال نباید بیش از 1200 میلی گرم در روز نمک مصرف کنند و کودکان بزرگتر نباید بیش از 1۵00 میلیگرم در روز نمک مصرف نمایید.
توجه کنید که چه مقدار نمک در پخت و پز خود اســتفاده مــی کنید، و نمکدان را از روی میز بردارید. از دادن تنقلات شور مانند چیپس و یا چوب شور به کودکتان اجتناب کنید. همچنین، به مقدار سدیم موجود در مواد غذایی کنسرو شده دقت کنید. غذاهای آماده را برای کودکتان محدود کنید چرا که به طور کلی دارای نمک فراوان اند.
فرزندتان رابه فعالیت بدنی تشویق کنید. اکثر کودکان حداقل به ۳0 تــا ۶0 دقیقه فعالیت بدنــی در روز نیاز دارند. زمان نشســتن کودک در جلوی تلویزیون و یا کامپیوتر را محدود کنید (قبل از سن 2 سال، تلویزیون ممنوع است و بزرگتر از 2 سال بیش از دو ساعت اجازه ی تماشای تلویزیون را ندارد). تمام خانواده را درگیر این مساله کنید. ممکن است تغییر در شیوه ی زندگی برای فرزندتان بدون اعضای خانواده سخت باشد. بنابراین، بهتر است تمام اعضای خانواده از رژیم غذایی ســالم بهره مند شــوند. همچنین می توانید لذت دوچرخه ســواری، بازی کــردن و یا راه رفتن در پــارک را با یکدیگر شریک شوید.. آگاهانه خرید کنید. بســیاری از اوقات، کودکتان تنها مواد غذایی که شــما خریداری می کنید را مصرف می کند. بنابراین، به عنوان پدر و مادر از غذاهای سالم در خانه استفاده کنید. پیشگیری از فشار خون بالا در كودكان: فشــار خون بالای ناشی از بیماری های دیگر را می توان به طور موثر با مدیریت شرایط زمینه ای کنترل کرد. وزن کودک خود را کنترل کنید، یک رژیم غذایی سالم را برایش شروع کنید و کودکتان را به ورزش تشویق کنید. همچنین از فشار خون بالا در کودکان می توان با تغییر در شیوه ی زندگی جلوگیری کرد.

Leave a Reply