پیام جوان:
در حالی که دادههای پایش شبکه از تداوم محدودیتها و ناپایداری در اینترنت ایران حکایت دارد، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، میگوید یکی از «تلخترین و پرتکرارترین» پرسشهایی که با آن روبهرو میشود این است که «اینترنت تا کی وصل خواهد ماند؟»
هاشمی در نشست خبری روز سهشنبه ۱۹ خرداد، با اشاره به شرایط امنیتی اخیر گفت «صحبت از محدودسازی برای بسیاری از ما پذیرفتنی نیست»، اما همزمان تأکید کرد: «شرایط امنیتی را درک میکنیم و به اولویت امنیت واقف هستیم.»
او در بخش دیگری از سخنانش به پیامدهای محدودیت و مسدودسازی اینترنت اشاره کرد و گفت درآمدهای شرکت ملی پست به دلیل محدودیتها و مسدودسازی اینترنت، «حسب صلاحدید مراجع»، کاهش قابلملاحظهای داشته است.
وزیر ارتباطات همچنین گفت ترافیک اینترنت بینالملل پیش از چهارم خرداد، با ترافیکی که از مسیر استارلینک و شبکههای مرزی خارج میشد، برابری میکرد؛ وضعیتی که او آن را «تهدیدی جدی برای امنیت نظام حکمرانی» خواند.
این بخش از سخنان وزیر نشان میدهد مسئله اینترنت برای حکومت فقط موضوع دسترسی کاربران نیست؛ بلکه به کنترل مسیرهای ارتباطی، امنیت حکمرانی و خروج ترافیک از مسیرهای رسمی نیز گره خورده است.
به بیان دیگر، محدودیت اینترنت از یک سو دسترسی شهروندان و کسبوکارها را مختل کرده و از سوی دیگر، کاربران را به مسیرهایی سوق داده که خود مقامهای دولتی آن را تهدید امنیتی میدانند.
همزمان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز وجود محدودیتها را تأیید کرده و در نشست خبری سهشنبه، موضوع اصلی را «حکمرانی فضای مجازی» دانسته و گفته است «اینترنت در حال بازگشت است» و «مشکلات فنی وجود دارد که بهتدریج رفع میشود.»
مهاجرانی پیشتر نیز در توضیح سیاست دولت درباره فیلترینگ و فضای مجازی گفته بود «معنای حکمرانی فضای مجازی لزوماً مسدودسازی نیست» و تأکید کرده بود برنامه رفع فیلترینگ ادامه دارد. او در عین حال گفته بود دولت به دنبال «حکمرانی فضای مجازی» است و در برخی موارد باید دسترسی به محتواها مدیریت شود.
این ادبیات در امتداد تأکیدهای پیشین علی خامنهای درباره «حکمرانی قانونمند» در فضای مجازی قرار دارد؛ جایی که او فضای مجازی را «رها و ول» توصیف کرده و گفته بود باید «زمام کار» در این حوزه بر اساس قانون در دست گرفته شود.
در چنین فضایی، نگرانی عمومی فقط از کندی یا قطعووصل اینترنت نیست؛ از این است که هر بحران امنیتی، نظامی یا سیاسی دوباره به محدودسازی گسترده اینترنت منتهی شود. پرسش «اینترنت تا کی وصل خواهد ماند؟» که وزیر ارتباطات آن را تلخ و پرتکرار خوانده، در واقع بازتاب همین بیاعتمادی عمومی است.
همزمان، گزارش تازه سیتنا از دادههای پایش شبکه نشان میدهد اگرچه بخشی از ظرفیت ارتباطی ایران با اینترنت جهانی در روزهای اخیر بازیابی شده، اما این بهبود هنوز به معنای بازگشت کامل به وضعیت عادی نیست.
بر اساس این گزارش، حجم تبادل داده با اینترنت جهانی رو به افزایش است، اما نوسان در مسیرهای ارتباطی، کندی دسترسی به سرویسهای خارجی، اختلال در برخی ابزارهای ارتباطی و ناپایداری ویپیانها همچنان ادامه دارد.
برهمین اساس نگرانی فعالان اقتصادی نیز ادامه دارد. علی مسعودی، رئیس کمیسیون فاوا و نایبرئیس فدراسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران، از کسبوکارها خواسته است برای مواجهه با اختلالات احتمالی اینترنت و شرایط خاص، «برنامه جایگزین» یا «پلن بی» داشته باشند و از هماکنون برای تداوم فعالیت خود برنامهریزی کنند.
در کنار آن، محمدعلی یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک، پیشتر گفته بود اینترنت کاربران خانگی تا حدی برقرار شده، اما اینترنت مشتریان دیتاسنترها همچنان با مشکل روبهروست و کسبوکارهای اینترنتی هنوز از محدودیتها آسیب میبینند.
مجموع این دادهها تصویری دوگانه از وضعیت اینترنت ایران میسازد. از یک سو، مقامها از بازگشت تدریجی اینترنت و حفظ پایداری شبکه سخن میگویند و شاخصهای جهانی قطع سراسری تازهای را نشان نمیدهد؛ از سوی دیگر، تداوم محدودیتها، نگرانی کسبوکارها، مشکل دیتاسنترها و تأکید مقامهای دولتی بر امنیت و حکمرانی فضای مجازی نشان میدهد اینترنت ایران هنوز از وضعیت اضطراب خارج نشده است.
