پیام جوان: تحقیقات نوین در حوزه علوم اعصاب پرده از اسرار «ابرسالخوردگان» برداشته است؛ افرادی که با وجود سن بالای ۸۰ سال، از توانمندیهای ذهنی و حافظهای مشابه جوانان برخوردارند. بررسیهای ساختاری نشان میدهد که مغز این افراد در نواحی مرتبط با عملکردهای اجرایی و حافظه، دچار تحلیلرفتگی معمول ناشی از سن نشده و تراکم عصبی خود را به شکل شگفتآوری حفظ کرده است. این پدیده توجه دانشمندان را به سمت شناسایی عوامل بیولوژیکی جلب کرده که مانع از زوال عقل در این گروه خاص میشود.
یکی از جنبههای علمی برجسته در این مطالعات، تمرکز بر انعطافپذیری عصبی و توانایی تولید سلولهای مغزی جدید یا همان «نوروجنز» در دوران پیری است. شواهد نشان میدهد که برخلاف تصورات سنتی، مغز ابرسالخوردگان همچنان قادر به ایجاد مسیرهای ارتباطی جدید میان نورونها بوده و در برابر استرسهای محیطی مقاومت بیشتری نشان میدهد. این انعطافپذیری به مغز اجازه میدهد تا با بازسازی شبکههای آسیبدیده، کارایی شناختی خود را در سطح بالایی نگاه دارد.
علاوه بر عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و محرکهای محیطی نقش بیبدیلی در حفظ سلامت مغزی این افراد ایفا میکنند. فعالیتهای بدنی منظم، تغذیه مناسب و به ویژه درگیری در فعالیتهای اجتماعی و چالشهای ذهنی جدید، از جمله عوامل کلیدی هستند که به تقویت سیناپسها کمک میکنند. ابرسالخوردگان معمولاً افرادی هستند که از یادگیری مداوم و مواجهه با مسائل پیچیده هراسی ندارند و همین امر باعث پویایی مداوم سیستم عصبی آنها میشود.
در نهایت، درک دقیقتر سازوکارهای بیولوژیکی و رفتاری این گروه میتواند انقلابی در رویکردهای پزشکی به پیری و پیشگیری از بیماریهایی نظیر آلزایمر ایجاد کند. متخصصان بر این باورند که با الگوبرداری از عادتهای زیستی ابرسالخوردگان، میتوان راهکارهای جدیدی برای ارتقای سلامت عمومی و افزایش کیفیت زندگی در دوران سالمندی تدوین کرد. این یافتهها نویدبخش آیندهای هستند که در آن پیری لزوماً با افت قوای ذهنی همراه نخواهد بود.
