جامعه‌شناسان ایرانی هشدار می‌دهند: حقوق بشر فراتر از مصلحت سیاسی؛ جامعه از انفعال خارج شده است

پیام جوان: شماری از جامعه‌شناسان مقیم ایران در دومین بیانیه خود، ضمن اشاره به سرکوب خونین دور تازه اعتراضات، تأکید کرده‌اند که حفظ حقوق بشر و جان انسان‌ها از هر مصلحت سیاسی فراتر است. این جامعه‌شناسان با ارزیابی وضعیت کنونی جامعه ایران، اعلام داشته‌اند که علیرغم رنج‌های سترگ، جامعه از حالت انفعال خارج شده و به عاملیت رسیده است.

در این بیانیه، روایت‌سازی یک‌طرفه از اعتراضات و سرکوب آن تحت عنوان «کارخانه تولید روایت رسمی و تکرار برچسب‌زنی‌های امنیتی به معترضان»، نشانه‌ای از بی‌اعتنایی به پیام اساسی تحول‌جویی جامعه ایران قلمداد شده است. آنان به‌طور خاص هشدار داده‌اند که تکرار جرم‌انگاری برای بازداشت‌شدگان، به‌ویژه متخصصان و فعالان صنوف درمانی، حقوقی، رسانه‌ای، هنری و دانشجویی، مصداق تضییع حقوق بشر بوده و جامعه را به سمت اعتراضات گسترده‌تر و عمیق‌تر سوق خواهد داد.

جامعه‌شناسان مزبور وضعیت کنونی را حاصل «سال‌ها انسداد سیاسی و اقتصادی» دانسته‌اند که منجر به کشیده شدن طیف‌هایی از مردم به سوی «یاریگری کشورهای خارجی» برای برون‌رفت از بن‌بست شده است. آنها همچنین تصریح کرده‌اند که جبران سرمایه اجتماعی و مشروعیت از دست رفته با توسل به گفتمان‌سازی ملی‌گرایانه دوران جنگ هشت ساله ایران و عراق یا حتی جنگ دوازده روزه با اسرائیل، دیگر امکان‌پذیر نیست.

این بیانیه بر ضرورت شفافیت در مورد وقایع خونبار اخیر، از جمله آمار و وضعیت کشته‌شدگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان، تأکید می‌کند. همچنین، به رسمیت شناختن «حق سوگواری جمعی» نه تنها یک ضرورت انسانی، بلکه پیش‌شرطی جامعه‌شناختی برای جلوگیری از فروپاشی کامل پیوندهای اجتماعی معرفی شده است. جامعه‌شناسان هشدار داده‌اند که ممانعت از برگزاری مناسک سوگ، به انباشت ترومای جمعی و تعمیق خشم‌های فرونهفته می‌انجامد که در آینده به شکلی مهارناپذیر سر بر خواهد آورد.