تحقیقات اخیر نشان میدهد که ذرات معلق و بسیار ریز ناشی از دود آتشسوزیهای جنگلی، موسوم به PM2.5، نهتنها به ریهها و قلب آسیب میرسانند، بلکه میتوانند مستقیماً به مغز انسان نیز نفوذ کنند. به گفته متخصصان، این ذرات میکروسکوپی به دلیل اندازه بسیار کوچک خود قادرند از طریق جریان خون یا مجاری بویایی در بینی، سد دفاعی مغز را دور زده و وارد بافتهای حساس آن شوند. این پدیده ابعاد جدیدی از خطرات زیستمحیطی را برای سلامت عمومی آشکار ساخته است.
ورود این مواد سمی به مغز میتواند منجر به بروز التهابهای شدید شود که در کوتاهمدت به صورت مهمغزی، کاهش تمرکز و سردردهای مداوم بروز میکند. با این حال، نگرانی اصلی پزشکان مربوط به آثار بلندمدت این مواجهه است؛ چرا که آسیب مستمر به سلولهای عصبی میتواند روند زوال عقل و بیماری آلزایمر را به شدت تسریع کند. مطالعات گسترده در کانادا نیز تایید کرده است افرادی که در مناطق با آلودگی هوای بالاتر زندگی میکنند،
در آزمونهای حافظه عملکرد ضعیفتری نشان میدهند. پزشکان هشدار میدهند که این آسیبهای شناختی حالتی انباشته دارند و در میان جوامعی که به طور مداوم در معرض دود آتشسوزیها قرار دارند، به مراتب شایعتر است. این وضعیت بهویژه در گروههای با وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایینتر که دسترسی کمتری به تجهیزات تصفیه هوا دارند، بحرانیتر گزارش شده است. اختلال در توانایی مغز برای انتقال اطلاعات، از پیامدهای مستقیم و اثباتشده قرارگیری طولانیمدت در معرض این آلایندههای خطرناک است.
برای مقابله با این تهدید جدی، کارشناسان بهداشت عمومی توصیه میکنند شهروندان در زمان وقوع آتشسوزیها تا حد امکان در فضاهای بسته بمانند، پنجرهها را مسدود کنند و از دستگاههای تصفیه هوا بهره بگیرند. همچنین در صورت نیاز به خروج از منزل، استفاده از ماسکهای استاندارد و فیلتردار نظیر N95 یا KN95 به جای ماسکهای پارچهای معمولی ضروری است، زیرا ماسکهای ساده توانایی فیلتر کردن این ذرات فوقالعاده ریز را ندارند.
