پیام جوان: وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا در اطلاعیهای رسمی از موافقت اولیه با فروش ۴۸ فروند جنگنده پیشرفته اف-۳۵ لایتنینگ ۲ به عربستان سعودی خبر داد. این معامله نظامی که یکی از بزرگترین قراردادهای تسلیحاتی در منطقه خاورمیانه محسوب میشود، گامی بلند در جهت نوسازی ناوگان هوایی ریاض و افزایش توان بازدارندگی این کشور در برابر تهدیدات منطقهای ارزیابی شده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده، ارزش این قرارداد نظامی کلان بالغ بر ۲۴.۳ میلیارد دلار برآورد شده است.
این جنگندههای نسل پنجم که توسط شرکت هوافضای لاکهید مارتین تولید میشوند، به عنوان یکی از پیشرفتهترین ابزارهای تهاجمی و دفاعی در جهان شناخته میشوند. پیش از این، بسیاری از متحدان راهبردی واشنگتن از جمله بریتانیا، ایتالیا، هلند، استرالیا و کانادا نیز به این فناوری دست یافتهاند. ورود این جتهای رادارگریز به ساختار نظامی عربستان، توازن قوا در آسمان منطقه را به شکلی محسوس تغییر خواهد داد و سطح همکاریهای نظامی میان ریاض و واشنگتن را به سطحی جدید ارتقا میدهد.
در جزئیات فنی این توافق، مشخص شده است که مدل مورد نظر برای نیروی هوایی عربستان، نسخه اف-۳۵ای (F-35A) است. این مدل به طور اختصاصی برای برخاست و فرود متعارف در باندهای استاندارد طراحی شده و از قابلیتهای عملیاتی گستردهای برخوردار است. این در حالی است که نسخههای دیگر این جنگنده، نظیر اف-۳۵بی، از قابلیت برخاست عمودی بهره میبرند که برای ناوهای هواپیمابر یا باندهای بسیار کوتاه کاربرد دارد.
مقامات وزارت خارجه آمریکا در توجیه این فروش تسلیحاتی تأکید کردهاند که هدف اصلی از این اقدام، تقویت بنیه دفاعی عربستان سعودی و افزایش توانایی این کشور برای مقابله با تهدیدات امنیتی کنونی و چالشهای آینده است. علاوه بر این، ارتقای تعاملات عملیاتی میان نیروهای مسلح سعودی با ارتش ایالات متحده، شرکای منطقهای و همچنین پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، از دیگر اهداف استراتژیک این توافق عنوان شده است.
کارشناسان امور نظامی معتقدند که دستیابی به این جنگندهها، قدرت بازدارندگی عربستان را به میزان قابل توجهی افزایش خواهد داد. این هواپیماها با بهرهگیری از سیستمهای راداری پیشرفته و فناوریهای پنهانکاری (استیلت)، قادرند عملیاتهای پیچیده شناسایی و تهاجمی را در محیطهای پرخطر با موفقیت به انجام برسانند. با توجه به پیچیدگیهای ژئوپلیتیک خاورمیانه، این تحول میتواند پیامدهای گستردهای بر معادلات امنیتی منطقه داشته باشد.
شایان ذکر است که جنگندههای اف-۳۵ پیشتر در عملیاتهای نظامی متعددی به کار گرفته شدهاند. در گزارشهای تحلیلی اشاره شده است که ایالات متحده و اسرائیل از این جنگندههای پیشرفته برای انجام عملیاتهای دقیق و هدف قرار دادن مواضع و تأسیسات مختلف در عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران استفاده کردهاند. این سابقه عملیاتی نشاندهنده اهمیت راهبردی این جنگندهها در دکترین نظامی کشورهای منطقه و تأثیر مستقیم آنها بر امنیت ملی طرفهای درگیر است.
